Rusca-ləzgicə lüğət

Cəmi – 34086, məqalələr «Я» – 109
Я
местоим. зун; за; зав; я пойду зун фида; я напишу за кхьида; я хочу заз кIанда. ♦ я тебя! аку за ваз вучдатIа! за ваз къалурда гьа!
ЯБЕДА
1. гъибет, фитне. 2. см. ябедник.
ЯБЕДНИК
гъибетчи, фитнекар.
ЯБЕДНИЧАТЬ
несов. разг. гъибетар авун, фитнеяр авун.
ЯБЛОКО
ич. ♦ адамово яблоко туьтуьнин хат; глазное яблоко вилин ич (яни вил вич, адан элкъвей шар хьтинди); серая лошадь в яблоках пенек-пенек хьайи гуьг балкIан; яблоку негде упасть ккам вигьидай (кIвач эцигдай) чка авач (яни гьакьван гзаф инсанар ава).
ЯБЛОНЕВЫЙ
ичин; ичин ттаран; ичин ттарарин; яблоневый сад ичин багъ.
ЯБЛОНЯ
ичин ттар.
ЯБЛОЧНЫЙ
ичин; ичерин.
ЯВИТЬ
уст. авун; къалурун; явить милость регьим авун, мергьемет авун; явить собою пример жувалди чешне къалурун.
ЯВИТЬСЯ
1. атун, гьазур хьун. 2. арадал атун, арадиз акъатун. 3. хьун, яз хьун; явиться причиной себеб хьун, себеб яз хьун.
ЯВКА
1. атун; явка на собрание собраниедиз атун. 2. полит. явка, чинебан кIвал (чинеба политикадин кIвалах тухузвайбур сад-садав чинеба гуьруьшмиш жедай кIвал, чка).
ЯВЛЕНИЕ
1. гьал, вакъиа (дуьздал акъатай, дуьздал акъатзавай гьал, кар); обычное явление адет хьанвай кар (гьал); явления природы тIебиатдин дуьздал акъатзавай гьалар (вакъиаяр). 2. театр. атун (пьесада къугъвазвай ксарин состав дегиш тахьана сегьнедиз атун, актунин гьакI атана къугъвазвай пай, перде).
ЯВЛЯТЬ
несов., см. явить.
ЯВЛЯТЬСЯ
несов., см. явиться.
ЯВНО
нареч. ашкара, ачухдиз, лап ачухдиз.
ЯВНЫЙ
ачух, ашкара тир.
ЯВОЧНЫЙ
явкадин (чинеба къведай, чинеба фидай, кIватI жедай, см. явка 2-манада). ♦ явочным порядком виликамаз ихтияр къачун герек авачир ашкара къайдада (мес. кIватI хьун, собрание авун).
ЯВСТВЕННЫЙ
ачух, ачухдиз чир жедай, ашкара чир жедай, ачухдиз малум жезвай (сес, гафар).
ЯВСТВОВАТЬ
несов. хкатун, арадал атун, дуьздал акъатун.
ЯВЬ
ж мн. нет. гьакъикъат; это сон или явь? им ахвар яни, тахьайтIа гьакъикъат?
ЯГДТАШ
гьуьрчен (гъуьрчехъандин) чанта.
ЯГЕЛЬ
м мн. нет, бот., ягель, миргин хьирхьам векьер (хьирхьамар хьтин векь, хъчар).
ЯГНЕНОК
кIел.
ЯГНИТЬСЯ
несов. кIел хун; кIелер хун.
ЯГОДА
куьлуь емиш (бязи кулерал, хъчарин жинсинин набататрал жедай некьияр, мереяр, къвакъваяр хьтин емиш). ♦ одного поля ягода лап ухшарди я, кьурди я, сад хьтинди я, са жинсининди я (са масадахъ, масабрухъ галаз).
ЯГОДИЦА
сагъри, къалчах; къалчахдин пад (къалчахдин пехъ, яцIу як).
ЯГОДНЫЙ
куьлуь емишрин (см. ягода).
ЯГУАР
ягуар (Америкада жедай, пеленгдиз ухшар са гьайван).
ЯД
агъу, зегьер.
ЯДОВИТЫЙ
1. агъу квай, агъулу, зегьерлу. 2. пер. агъу хьтин пис туькьуьл, рикI тIардай, агъу кIвахьзавай (мес. гаф, хъел).