Русско-лезгинский словарь

Всего статей – 34086, статей на «ИД» – 26
ИДЕАЛ
идеал (1. са карда, яшайишда, женгина лап чIехи мурад, гзаф четиндиз арадал гъиз жедай еке дережа; идеал красоты гуьзелвилин лап акьалтIай мурад тир дережа. 2. акьалтIай еке мурад, эрзиман. 3. акьалтIай хъсан чешне).
ИДЕАЛИЗАЦИЯ
см. идеализировать.
ИДЕАЛИЗИРОВАТЬ
сов. и несов. идеалламишун, вич гьакъикъатда акI тушиз идеалдай гьисабун (къалурун) гьакъикъатда тирдалай хъсан яз гьисабун (къалурун).
ИДЕАЛИЗМ
мн. нет идеализм (1. филос. дуьньядин, вири авай шейэрин ва вакъиайрин асул, диб, сифте кьил руьгь я, идея я лугьуз, идея материядин нетижа хьунухь инкар ийизвай, вич матери илимдиз акси тир рехъ. 2. гьакъикъатда тирдалай хъсан яз гьисабуниз, идеалламишуниз майилвал).
ИДЕАЛИСТ
идеалист (1. философияда идеализмдин терефдар. 2. авай гьакъикъат идеалламишдай, буш хиялралди яшамиш жедай кас).
ИДЕАЛИСТИЧЕСКИЙ
идеализмдин; идеалиствилин.
ИДЕАЛЬНО
нареч. гзаф хъсандиз, лап хъсандиз; гзаф еке дережада.
ИДЕАЛЬНЫЙ
1. идеальный, идеядин; идеяйрин. 2. пер. еке дережадин, лап хъсан, лап гуьзел.
ИДЕЙНЫЙ
1. идеядин. 2. идеялу, идея квай. 3. идея гвай, са идеядиз вафалу яз къуллугъзавай.
ИДЕНТИЧНЫЙ
тамам ухшар тир, эйни тир, тамам барабар тир.
ИДЕОЛОГ
идеолог (са классдин ва я группадин идеологиядин тереф хуьдай кас).
ИДЕОЛОГИЧЕСКИЙ
идеологиядин, идеологиядин жигьетдай (рекьяй) тир.
ИДЕОЛОГИЯ
идеология (дуьньядиз килигунин тегьер, идеяйрин ва фикиррин система).
ИДЕЯ
идея (1. са затIунин ва я са гьалдин гьакъиндай акьулдивай кьатIуз жедай, фикирдиз гъиз жедай умуми мана шикил, фикир. 2. художественный произведениедин асул фикир, асул метлеб. 3. фикир; план; къаст).
ИДИЛЛИСТИЧЕСКИЙ
1. лит. идиллиядин, идиллиядиз хас тир. 2. пер. асайиш бахтаварвилин.
ИДИЛЛИЯ
1. лит. идиллия (тIебиатдин инсанрин -чубанрин, лежберрин, балугьчийрин яшайишдин шикил лап чIагурна къалурдай шиир, произведение). 2. пер. архайин бахтавар яшайиш.
ИДИОМ, ИДИОМА
лингв. идиом (вич са чIалан хсусивилерикай яз маса чIалав вичин гьар са гаф тирвал гьарфба-гьарф перевод ийиз тежер са шумуд гаф, предложение, мес. «япай акъудун», «лув гун» лезги чIала идиомар я).
ИДИОМАТИКА
лингв. идиоматика (1. идиомрин гьакъиндай илимдин фикирар. 2. са чIала авай идиомар).
ИДИОМАТИЧЕСКИЙ
идиома тир, идиомадикай ибарат тир.
ИДИОТ
акьулдикай кимиди, кIамаш, сефигь, ахмакь.
ИДИОТИЗМ
мн. нет акьулдикай кимивал, кIамашвал, сефигьвал.
ИДИОТСКИЙ
кIамашвилин, сефигьвилин.
ИДИОТСТВО
кIамашвал, сефигьвал.
ИДОЛ
1. рел. идол (бязи инсанрин динра бут, яни кIарасдикай ва я маса затIуникай инсандин, я гьайвандин, я маса шейэрин шикилда раснавай аллагьдин суьрет). 2. пер. уст. гзаф рикI алайди, ала тирди (кас ва я шей). 3. пер. разг. кIамаш, кьей хва сефигь, кIанчI. ♦ стоять ва я сидеть идолом разг. чуькьни тийиз, са куьникни акакь тийиз хункIай хьиз ацукьун (ва я акъвазун). идолопоклонник бутперес, идолдиз ибадат ийидай кас.
ИДОЛОПОКЛОНСТВО
мн. нет. бутпересвал, идолдиз ибадат авун.
ИДТИ
несов. 1. фин. 2. атун. 3. юзун. 4. фин, экъечIун (садан аксиниз, хуруз). 5. кIвалахун, ишлемишун (мес. моторди, сятини). 6. къун; дождь идѐт марф къвазва. 7. алахьун; акъатун; от самовара идѐт пар самовардай бугь акъатзава, самовардилай бугь алахьзава, 8. кьиле фин. 9. кар авун. 10. (кьабулиз, са кар ийиз) рази хьун, гьазур хьун; он идѐт на все условия ам вири шартIарал рази я. 11. кьун; кутугун; пальто не идѐт ему пальто адав кьазвач. 12. элкъуьн; агакьун; дело идѐт к концу кар эхирдихъ элкъвенва, кар эхирдихъ агакьзава. 13. (бязи дуьшуьшра перевод ийидач): температура идѐт на понижение температура агъуз аватзава, аватиз башламишнава. ♦ -Поедем? -Идѐт! -Фидани чун? -Хъсан я!; идти навстречу см. навстречу; голова идѐт кругом см. голова; идти под суд суддик акатун.