Русско-лезгинский словарь

Всего статей – 34086, статей на «РЕ» – 268
РЕАБИЛИТАЦИЯ
мн. нет. см. реабилитировать и реабилитироваться.
РЕАБИЛИТИРОВАТЬ
сов. и несов. 1. айиб алудун, туьгьмет алудун, михьи тирди субут авун. 2. (судди) туьгьметдикай хкудун, михьи яз гьисабун.
РЕАБИЛИТИРОВАТЬСЯ
сов. и несов. 1. вичелай туьгьмет алудун, вичелай айиб алудун; михьи яз акъатун, туьгьмет алатун. 2. см. реабилитировать.
РЕАГИРОВАТЬ
несов. 1. эсердиз (таъсирдиз) жаваб гун, эсердикай хабар кьун, хабар хьун; отмороженные пальцы не реагировали на холод и жар къаю тухвай тупIари мекьивиликай ва чимивиликай хабар кьазвачир. 2. пер. фикир гун, жув гьикI килигзаватIа къалурун, вичиз авур эсер, дуьздал акъудун. 3. хим. химиядин реакция арадал гъун, реакцияда хьун (см. реакция).
РЕАКТИВ
хим. реактив (са затIуник акахьна са тайин тир химический реакция арадал гъидай ва идалди гьа къекъвезвай затI гьана авайди дуьздал акъуддай маса затI).
РЕАКЦИОНЕР
реакционер (револющиядиз ва я прогрессдиз, вилик финифиз аксивал ийидай, куьгьне гьал хуьз алахъдай кас; контрреволюционер).
РЕАКЦИОННЫЙ
реакционервилин, реакционный.
РЕАКЦИЯ
реакция (1. революциядиз, прогрессдиз, вилик финиз аксивал. 2. къеце патай жедай эсердиз организмдин жаваб; эсердикай хабар кьун, гьадаз килигай са гьал дуьздал акъудун. 3. са затIуниз, са кардиз жуван патай жаваб, рафтарвал, адан эсердин къаншарда жува арадал гъанвай кар, гьал. 4. виниз хкаж хьайидалай, къизмиш хьайидалай кьулухъ садлагьана буш хьун, бушвал, къуватсузвал, гьалсузвал. 5. хим. са ва са шумуд затIунин арада сада масадаз ийидай эсердин ва я са энергиядин эсердин иетижада затIар дегиш хьунин, са гьалдай маса гьалдиз элкъуьнин процесс).
РЕАЛИЗАЦИЯ
мн. нет. см. реализовать и реализоваться.
РЕАЛИЗМ
реализм (1. филос. авай гьал, масадалай аслу тушиз вич-вичиз авазвай гьакъикъат, инсандин къанажагъдилай аслу тушиз аваз хьунухь хиве кьазвай, амма идаз ачух дуьз материалиствилин баян гуникай катзавай ва я и кар чпелай алакь тийидай эклектик, яни сад-садаз акси акахьай фикиррин философиядин течение-рехъ я; им вич идеализмдивай ччара жез алахъзаватIани, эхир нетижада гьа идеализмдин рекьик акахьзава. 2. искусствода в а я литературада гьакъикъат, авай гьал гьа авайвал объективдаказ къалурунин рехъ. 3. социалистический реализм социалистический реализм; реализмдин лап вини дарежа яз, советрин литаратурада, искусствода кIвалахдин асул метод я; и методди писателдивай, художникдивай гьакъикъат конкретнидаказ, дуьзвилелди артмиш хьунухьин гьерекатда аваз, революциядин рекье аваз вилик физваз къалурун ва ам зегьметчияр социализмдин руьгьдал тербияламишунин везифаяр бегьемрунихъ галаз кьурвал тухун истемишзава. 4. са кар кьиле тухудайла гьакъикъат, авай халис шартIар гьисабдиз къачуз алакьун).
РЕАЛИЗОВАТЬ
сов. и несов. 1. кьиле тухун, кьилиз акъудун (са кар, къарар). 2. маса гун, хиритI авун, пулуниз элкъуьрун.
РЕАЛИЗОВАТЬСЯ
сов. и несов. 1. кьиле фин, кьилиз акъатун. 2. хиритI хьун, пулуниз элкъуьн, пулуниз элкъуьриз хьун. 3. см. реализовать.
РЕАЛИСТ
реалист (1. философияда реализмдин терефдар. 2. литературада ва искусствода реализмдин рехъ кьиле тухузвайди. 3. вичин кIвалахда, вичин крара гьакъикъада авай шартIар, гьалар фикирдиз къачудай, гьисаба кьадай кас. 4. революциядилай вилик Россияда юкьван школадин са жуьре тир реальный училищеда кIелзавайди).
РЕАЛЬНОСТЬ
ж мн. нет, 1. дуьзвал, дуьзди, гьакъикъатда кьиле тухуз жедайди, гьакъикъивал. 2. гьакъикъат; гьакъикъатда авайди; гьакъикъатда авай факт (гьал).
РЕАЛЬНЫЙ
1. гьакъикъи, гьакъикъатда авай. 2. гьакъикъатда кьиле тухуз жедай. ♦ реальное училище революциядилай вилик Россияда юкьван школа.
РЕБЕНОК
аял (см. ребята).
РЕБЕРНЫЙ
пакун тIваларин; пакун тIвалунин.
РЕБРИСТЫЙ
1. пакун тIвалар экъисай. 2. синер алай; мурцар алай (авай).
РЕБРО
1. анат. пакун тIвал. 2. син; мурз; поставить кирпич ребром керпич синехъди эцигун. ♦ поставить вопрос ребром месэла къетIивилелди кIевиз эцигун, месэла синехъди эцигун.
РЕБУС
ребус (1. шикилралди, лишанралди, гьарфаралди туькIуьрнавай мискIал, имуча- муча. 2. пер. четиндиз кьил акъудиз жедай, кьатIуз тежер са затI).
РЕБЯТА
мн. 1. аялар. 2. разг. гадаяр; жегьилар.
РЕБЯЧЕСКИЙ
1. аялдин; аялдин хьтин. 2. аялвилин; ребяческий поступок аялвал, аялди ийидай хьтин кар.
РЕБЯЧЕСТВО
мн. нет аялвал, аялди ийидай хьтин кар.
РЕБЯЧИТЬСЯ
несов. разг. аялвал авун, аялдин макьамар авун.
РЕВ
мн. кет 1. гьарай; гьараюн; кIеви къув; рѐв медведя севрен гьараюн. 2. пер. гужлу гу-у- в-дин ван, гу-у-в-в; гугрум. 3. кIеви шел; ребѐнок поднял рѐв аялди кIеви шел акьалдна.
РЕВАНШ
реванш, эвез, кьисас (дяведа, къугъунра кIаник акатайда вичин душман, мидя кIаник кухтаз кIанз хъийидай эвез); взять реванш вич кIаник акатунай эвез хъувун.
РЕВАНШИСТ
реваншчи, (реванш хъийиз, вич кIаник акатунай дяве хъувуна эвез хъийиз кIанзавай кас).
РЕВЕРАНС
реверанс (дворянрин буржуазиядин обществода агъуз ацукьдай хьиз жизви метIер акIажна еке гьуьрметдалди салам гун, икрам авун).
РЕВЕТЬ
несов. 1. гьараюн; гьараяр авун. 2. пер. ван авун; гу-у-в-в авун; чIу-у-в авун; (гару, вацIу). 3. кIевиз шехьун.
РЕВИЗИОНИЗМ
мн. нет ревизионизм (марксизмдин учениедиз акси тир ва ам ревизия ийиз, адан революционный метлеб хкудна гадриз, ам буржуазиядин интересар патал чIуризвай оппортуниствилин, марксизмдиз дущманвилин течение -рехъ).