APATRİD

yun. a – inkar şəkilçisi + lat. patris – vətən

APATİT
APELSİN
OBASTAN VİKİ
Apatrid
Apatridlər (lat. apatris və q.yun. ἀ + πατρίς sözlərindən) və ya vətəndaşlığı olmayan şəxs — heç bir dövlətə mənsub olmayan şəxslərə vətəndaşsızlar və apatrtidlər adlanırlar. Vətəndaşsızlıq problemi müxtəlif səbəblərdən meydana gəlir. Məsələn qadın ərə gedənkən vətəndaşlıq qanun vericiliyi "qadın kişinin vətandaşlığına keçir" prinsipinə uyğun onun vətəndaşlığı kənar edilirsə və ərin mənsub olduğu dövlətin qanunvericiliyi qadının vətandaşlığını qəbul etmirsə, uşaq vətəndaşlığı olmayan belə valideynlrdən doğulursa yada şəxs bu və ya digər səbəblərdən vətandaşlığını itirb, yeni vətəndaşlıq əldə edə bilmirsə belə hal yaranır. Vətəndaşsızlıqla bağlı beynəlxalq konvensiya mövcuddur: vətəndaşsızlıq haqqında 28 sentyabr 1954-cü il konvensiyası vətəndaşsızlıq hallarının azaldılması haqqında 30 iyun 1961-ci il konvensiyası İnsan aşağıdakı hallarda vətəndaşlığı olmayan şəxs ola bilər: vətəndaşlığı olmayan valideynlərdən doğuş zamanı, doğum dövlətinin qanunları bu dövlətin vətəndaşlığı olan bir şəxs tərəfindən avtomatik əldə edilməsini nəzərdə tutmursa; dövlət tərəfindən vətəndaşlıqdan məhrum edildikdə; dövlət tərəfindən vətəndaşlıqdan məhrum edilməsi siyasi, etik səbəblərə görə, təhlükəsizlik səbəbindən və ya vətəndaşlığı qanunsuz olaraq alındıqda baş verə bilər; vətəndaşlıqdan könüllü imtina; dövlətin mövcudluğuna son qoyulması halında. Vətəndaşlığı olmayan şəxslərin statusu ilə bağlı Konvensiyanın 1-ci maddəsinə görə, bu status qaçqınlara şamil edilmir. Beynəlxalq hüquqda, vətəndaşlıq anlayışında praktiki müstəvidə insan hüquqlarına və vətəndaşlığına münasibətdə dixotomiya var. Vətəndaşlığı olmayan şəxslərə qarşı konvensiyaların icrası ilə əlaqədar insanlara könüllü olaraq vətəndaşlıqdan imtina etmək qadağan olunmağa başladı, ancaq yalnız bir vətəndaşı digəri ilə əvəz etdi. Vətəndaşlıqsızlığı azaltmaq üçün siyasi ideyaları həyata keçirmək məqsədilə yaradılan iki beynəlxalq müqavilənin dərc edilməsi nəticəsində vətəndaşlıq hüququ kimi deyil, öhdəlik kimi təqdim edildi.
Apatridlər
Apatridlər (lat. apatris və q.yun. ἀ + πατρίς sözlərindən) və ya vətəndaşlığı olmayan şəxs — heç bir dövlətə mənsub olmayan şəxslərə vətəndaşsızlar və apatrtidlər adlanırlar. Vətəndaşsızlıq problemi müxtəlif səbəblərdən meydana gəlir. Məsələn qadın ərə gedənkən vətəndaşlıq qanun vericiliyi "qadın kişinin vətandaşlığına keçir" prinsipinə uyğun onun vətəndaşlığı kənar edilirsə və ərin mənsub olduğu dövlətin qanunvericiliyi qadının vətandaşlığını qəbul etmirsə, uşaq vətəndaşlığı olmayan belə valideynlrdən doğulursa yada şəxs bu və ya digər səbəblərdən vətandaşlığını itirb, yeni vətəndaşlıq əldə edə bilmirsə belə hal yaranır. Vətəndaşsızlıqla bağlı beynəlxalq konvensiya mövcuddur: vətəndaşsızlıq haqqında 28 sentyabr 1954-cü il konvensiyası vətəndaşsızlıq hallarının azaldılması haqqında 30 iyun 1961-ci il konvensiyası İnsan aşağıdakı hallarda vətəndaşlığı olmayan şəxs ola bilər: vətəndaşlığı olmayan valideynlərdən doğuş zamanı, doğum dövlətinin qanunları bu dövlətin vətəndaşlığı olan bir şəxs tərəfindən avtomatik əldə edilməsini nəzərdə tutmursa; dövlət tərəfindən vətəndaşlıqdan məhrum edildikdə; dövlət tərəfindən vətəndaşlıqdan məhrum edilməsi siyasi, etik səbəblərə görə, təhlükəsizlik səbəbindən və ya vətəndaşlığı qanunsuz olaraq alındıqda baş verə bilər; vətəndaşlıqdan könüllü imtina; dövlətin mövcudluğuna son qoyulması halında. Vətəndaşlığı olmayan şəxslərin statusu ilə bağlı Konvensiyanın 1-ci maddəsinə görə, bu status qaçqınlara şamil edilmir. Beynəlxalq hüquqda, vətəndaşlıq anlayışında praktiki müstəvidə insan hüquqlarına və vətəndaşlığına münasibətdə dixotomiya var. Vətəndaşlığı olmayan şəxslərə qarşı konvensiyaların icrası ilə əlaqədar insanlara könüllü olaraq vətəndaşlıqdan imtina etmək qadağan olunmağa başladı, ancaq yalnız bir vətəndaşı digəri ilə əvəz etdi. Vətəndaşlıqsızlığı azaltmaq üçün siyasi ideyaları həyata keçirmək məqsədilə yaradılan iki beynəlxalq müqavilənin dərc edilməsi nəticəsində vətəndaşlıq hüququ kimi deyil, öhdəlik kimi təqdim edildi.

Значение слова в других словарях