Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

Cəmi – 17548, məqalələr «DÖ» – 78
A B C D E F G H K L M N O P Q R S T U V X Y Z Ç Ö Ü İ Ş Ə
 
DA DE DI DO DU
 

DÖDƏ

(Ordubad) yaxşı yanmamış, tüstülü (kömür). – Bu kömür tamam dödədi

DÖDÜ

dödü bağırsax: (Gəncə, Qazax) yoğun bağırsaq. – Əmi, içalatı bura gəti, dödü bağırsax ma: lazımdı (Gəncə)

DÖƏCƏRRƏNDİRMƏK

(Şamaxı) təəccübləndirmək, heyrətləndirmək. – Alı bu işiylə Qurbanı döəcərrəndirdi

DÖƏCƏRRƏNMƏK

(Şamaxı) təəccüblənmək, çaşıb qalmaq, heyrətlənmək. – Bu işə yaman döəcərrənmişəm

DÖƏLƏX’

I (Qazax) dələduz. – Hasan kişinin oğlu Alı döələx’ adamdı II (Ağdam, Borçalı, Qazax) yetişməmiş xırda qovun, qarpız. – Qarpızdar hələ döələx’di, yetişmeyif (Qazax)

DÖƏLƏX’LİX’

(Qazax) dələduzluq. – Döələx’lix’ pis şeydi

DÖƏLƏX’VAZ

(Qazax) dələduzluq edən. – Alı yaman döələx’vazdı, heş diş durmor

DÖGƏC

(Şamaxı) döymə, yeni istehsal olunmuş kəlağayıları sonuncu dəfə yuyarkən döymə. – Dögəcdən çıxmamış iş parıldamaz ◊ Dögəc ağı – kəlağayıları döyərkən bükülən ağ, bez. – Dögəc ağın gəti, buları döyəy. Dögəc daşı – üzərində kəlağayı döyülən yastı daş. – Bizim, dögəc daşımız yoxdi

DÖĞMƏC

(İmişli) bax döğmənc. – Yaxşı döğməc yedüg hindi

DÖĞMƏNC

(Gədəbəy) yağa doğranmış isti çörək, yağ doğramacı. – Döğməncnən çox armağım mən uşaxlıxdan

DÖĞMƏŞ

(Gədəbəy) bax doğmənc

DÖĞRƏ

(Gədəbəy) mis dövrə, dərin mis boşqab. – Cijim mə:m xaşıl payımı döğrə: çəqey peydər

DÖHRƏ

(Ordubad) bürkü. – Böyün yaman döhrədi

DÖ:KMƏK

(Cəbrayıl, Gəncə, Qazax, Qarakilsə, Qax, Naxçıvan) 1. təəccüblənmək, mat qalmaq (Qarakilsə, Naxçıvan). – Mən dö:kdüm kin, bı nə deməkdi (Naxçıvan); – Dö:kdim, qaldım məhətdəl (Qarakilsə) 2. boylanmaq (Gəncə). – Qapıdan dö:kdü, getdi

DÖL

I (Gəncə, Göyçay, Şəki) cins, nəsil. – Bizim kə:r at Allahyargilin atdarının dölünnəndi II (Ordubad) dəyirmanın dən tökülən təknəsi

DÖLBAŞ

(Zəngibasar) baş tərəf, öndə. – Hətəm keçif dölbaşda oturuf

DÖLBAŞI

(Çənbərək) faraş doğulmuş quzu. – Sürüdə dölbaşı çoxdu

DÖLBURNU

(Ağcabədi) bax dölbaşı. – Hüseynxanun qızıl kərə qoyunu dölburnu doğdu

DÖLCƏX’

(Şərur) döl götürülən yer

DÖ:LƏTQUŞU

(Ağdərə) kərkincək (quş)

DÖLLƏX’

I (Qarakilsə, İmişli) 1. qoyunu doğuzduran adam (Qarakilsə); – Bıdı görürsən dölləx’lər gəldi 2. yeni doğmuş qoyun (İmişli). – A bala, dölləx’ yataxda yoxdu, nejo:luf? II (Ağdam) təzə yeməyə başlayan quzu sürüsü

DÖLLÜX’

(Şərur) kiçikboy, qısaboy

DÖLMƏ

(Gəncə) 1. balaca, dar küçə 2. dalan. – Bu dölmənin divindəki qapı bizimdi

DÖMƏLƏMMƏX’

(Cəbrayıl) bir işi könülsüz və ya yavaş-yavaş görmək. – Tez ol ye, nə dömələnirsən

DÖNBƏ

(Zaqatala) dayaq. – Dönbəni arabanın qolları altına qoy, öküzdəri arabadan açıb burax

DÖNDƏRMƏ

I (İmişli) aşıq-aşıq oyunu II (Salyan) süd, qatıq saxlanan qablar üçün ağacdan düzəldilmiş qapaq. – Döndərməni təşdin ağzına qoy III (Çənbərək, Qazax) sağılandan sonra inəyin döşündə qalan süd. – İnə:n döndərməsin sağır deyn Nannı, buzoy cınıs döy IV (Qazax) dən tutandan sonra taxıla verilən su. – Bir də yazda taxıla döndərmə suyu vurordux; – Taxılın döndərmə suyu gej vuruldu, yandı

DÖNƏ

(Qafan, Mingəçevir) dəfə. – Bir dönə mən oduna gedəndə, bir dönə də sən get (Qafan)

DÖNƏX’

(Naxçıvan) döngə. – Bizim öymiz dönəx’dədi

DÖNƏLGƏ

I (Bərdə, Kürdəmir, Şuşa) döngə. – Balakişi, quzuları dönəlgədən keçirt (Şuşa); – Dönəlgədə kəsdilər onun qabağın (Kürdəmir) II (Bərdə, Şəmkir, Şuşa) bax dönəlyə ◊ Dönəlgəsi dönməx’ – bəxti yatmaq. – Onun dönəlgəsi dönüf (Bərdə); – Bayram kişinin dönəlgəsi dönüf, ildə bir qohumu ölor (Şəmkir)

DÖNƏLYƏ

(Gədəbəy, Qazax) bəxt, tale. – Adamın dönəlyəsi dönəndə dönor (Qazax); – Adamın dönəlyəsi kin döndü, yarımaz dünyədə işi (Gədəbəy)