Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

Cəmi – 17548, məqalələr «DO» – 114
A B C D E F G H K L M N O P Q R S T U V X Y Z Ç Ö Ü İ Ş Ə
 
DA DE DI DO DU
 

DOAX

(Bolnisi, Qazax, Tovuz) 1. xəmir yaymaq üçün xüsusi dairəvi taxta 2. qabın ağzını örtmək üçün dairəvi taxta qapaq

DOBBU

(Ağdam) çolaq

DOBI

(Göyçay) küpəoxşar balaca saxsı qab

DOBİ

(Sabirabad) sırıqlı

DOBLƏ

(Bakı) baca. – Çörəy yapıllar, doblədən tüssi gəlir

DOBU

I (Qax, Şəki) bax dobı. – Dobu:n içində accənə qatıx var (Şəki) II (Sabirabad) bax dobi

DODAXBİRRƏMƏX’

(Çənbərək) ağzına kimi doldurmaq. – Parxacı bulamıynan dodaxbirrədim; – Çualı taxılnan dodaxbirrəmə, bağlammaz ağzı ha:

DODAXLAMA

(Gəncə) ağızbaağız, ağzına kimi dolu. – Sarı camışın sərnişnən dodaxlama südü olur

DOD

dod eləmək: (Mingəçevir) qoçaqlıq eləmək

DODI

dodı vermək: (Bakı) yalan sözlərlə (vədlərlə) başından eləmək

DODMOD

(Bakı) birsayaq, birtəhər. – Günnərimizi dodmodnan vurrux başa

DO:

do: gəlməx’: (Ağdam, Kürdəmir, Mingəçevir) qalib gəlmək. – Cəbi Səfərə do: gələr (Ağdam); – Biz olara həmişə do: gəlmişük (Kürdəmir) ◊ Do: düşmeg (Bakı, Salyan) – fürsət düşmək, imkan düşmək. – Sə: də do: tüşdi (Salyan); – Əlüvə do: düşüb? (Bakı)

DODU

I (Ağdam) avara II (Ağdaş) əmiarvadı

DODURĞAYI

(Laçın) etibarsız. – O, dodurğayı adamdı

DOĞANAX

I (Şəki) tütün düzülmüş iplərin keçirildiyi ağac qarmaq II (Gəncə) dərini yumşaltmaq üçün istifadə olunan tiyəli haça alət. – Papaxçılar üçün doğanax gərəhli şeydi

DOĞANAXLAMAX

(Gəncə) doğanaqla dərini yumşaltmaq. – Dəri doğanaxlammasa yumşalmaz; – Diyan, dəriləri doğanaxlıyıf gəlirəm

DOĞANAXLIX

(Cəbrayıl, Gəncə) doğanaq düzəltmək üçün yararlı ağac. – Meşiye: dəndə bir-ki dənə doğanaxlıx ağaj kəs gəti (Gəncə); – Mə: bir doğanaxlıx lazımdı (Cəbrayıl)

DOĞDI-BİTDİ

(Şamaxı) əzəldən. – Qado: yalım, doğdı-bitdi bırda olanıx

DOĞMAX

(Dərbənd, Şərur, Tərtər) yumurtlamaq. – To:ux doğdu (Tərtər); – Toyuğ doğanda yaman qaqanax çəkir (Şərur); – Tovuğ yumurta doğdi (Dərbənd)

DOĞRAMA

(Qazax) oyuq

DOĞRUMDAŞ

(Sabirabad) çaydaşı. – Adil doğrumdaşnan pencərini sındırdı

DOĞUZDUX

(Cəbrayıl) su dəyirmanında pərlərin yerləşdiyi yer. – A bala, keş belə, düşərsən doğuzduğa, pər vırar, baş-gözü: dağıdar

DOQQAR

(Gədəbəy) inadkar. – Nə doqqar adamdı Qulu

DOQQAZ

I (Qafan, Oğuz) çəpər II (Borçalı, Gəncə, Gədəbəy, Göyçay, Qazax, Qax, Şəki, Tovuz, Ucar) kənd küçəsi, əsas yoldan məhəllələrə ayrılan yol. – Aravanı doqqaza çəkdim (Ucar); – Bizim doqqaza diyillər Qolxoz küçəsi (Şəki); – Ne incinesin, doqqaza çıxsana (Qax); – Camahat doqqazda səni gözdüyür, sən də öydə laqqırtı vurursaη (Gəncə); – Doqqaz yoldan ayrıler (Gədəbəy) III (Bərdə, Bolnisi, Gədəbəy, Göyçay, Qazax, Kəlbəcər, Kürdəmir, Salyan, Tərtər, Tovuz) küçə qapısı, həyət qapısı. – Doqqaz niyə bağlıdı, tez ol ged aç, indi bu sa:t mallar gələsidi (Bərdə); – Doqqaz iki deşikli ağacdı, basırıllar yerə, deşiyinə köndələn pərdi keçirdillər (Kürdəmir); – Doqqaz qayırıb, üç qoşa keçirərdilər (Göyçay)

DOQQUZDON

I (İmişli) yara adı. – Uşağ vaxtı qıçıma doqquzdon çıxıb, o:n yeridi bı II (Göyçay, Laçın) iynəyarpaqlı, kolaoxşar ağac adı. – Dayımgil meşədən bir araba doqquzdon gətiriblər (Göyçay)

DOQUŞ

(Şəki) balaca saxsı qab. – Duluzdan bir doquş aldım

DOL

I (Bakı, Cənubi Azərbaycan, Culfa, Gəncə, Qarakilsə, Ordubad, Salyan, Şamaxı) ağac, taxta və ya mal gönündən hazırlanmış qab (vedrə, tuluq). – Dol cırıldı, daş, çınqıl kişinin başına töküldü (Bakı); – Dol çox ağır gəlir, bıllar çəhdilər, gördülər quyu işıxlaşır (Qarakilsə); – Bizim dol deşilipdi, su saxlamıri (Cənubi Azərbaycan) II (Zəngibasar) sintetik örtük

DO:LA

(Gəncə, Mingəçevir) kəklik tutmaq üçün tələ. – O:çular do:laynan kəklik o:luyullar (Gəncə)

DOLAB

(Kürdəmir, Şuşa) 1. hiyləgər, bic. – Əlirza yaman dolabdı (Kürdəmir) 2. hiylə, fırıldaq, biclik. – Əhməd dolabdan başqa bir iş bilmir (Şuşa)

DOLAF

(Ağdam, Qazax) hiylə, fırıldaq ◊ Dolaf gəlməx’ (Ağdam) – aldatmaq, fırıldaq işlətmək. – Maηa dolaf gəlməx’ isdiyirdi, yaxşı başa tüşdüm (Ağdam) Dolafa düşməx’ (Qazax) – qarışığa düşmək