Этимологический словарь азербайджанского языка

Всего статей – 5526, статей на «Y» – 202
A B C Ç D E Ə F G H X İ J K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z
 
YA YE YI YO YU
 

YA

Bölüşdürmə bildirənlər (ya sən, ya mən) fars mənşəlidir, müraciət bildirənlər (ya Əli...) ərəb mənşə
подробнее

YABA

Qədimdə ağacın kiçik budaqlarına (dingələrə), iki dişi olan haça şeylərin hamısınayaba deyiblər. Oxu
подробнее

YAD

Yad adam birləşməsində öz sözümüzdür, yaddaş sözündəki isə fars mənşəlidir. (Bəşir Əhmədov. Etimolog
подробнее

YADICA

Nəvədən sonra nəticə gəlir, üçüncü uşaq kötücə, dördüncü nəbibə, beşinci nədidə, altıncı yadıca, yed
подробнее

YADIXMAQ

Yadırğamaq sözü ilə eyni mənaya malikdir. “Otuxmaq”, “qanıxmaq” sözlərinin qəlibi üzrə əmələ gəlib.
подробнее

YADIRĞAMAQ

Dilimizdə omonim olan iki yad sözü var: “память” və “чужой”. Birinci söz (yaddaş) fars mənşəlidir, i
подробнее

YADİGAR

Fars mənşəlidir, yadqar kimi işlədilir. Yad (hafizə) sözündən əmələ gəlib. (Bəşir Əhmədov. Etimologi
подробнее

YAĞ

Yanmaq, yaxmaq (“yandım-yaxıldım” deyirik) sözü ilə bağlıdır. Yanacaq (yana bilən) anlamında işlədil
подробнее

YAĞIR

Heyvanın belinə yağır deyiblər. Sonra beldə yəhərin sürtüb açdığı yara da yağır adlanıb. Güman ki, y
подробнее

YAĞIŞ

Qaraqalpaq dilində cağış sözü “дождъ” kimi başa düşülür. Deməli, su (yu­xa­rıdan gələn su) anlamı il
подробнее

YAĞIŞLIQ

“Plaş” deməkdir, yağış sözündən əmələ gəlib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

YAĞMAQ

Qar, dolu və s. yağır, güllə də yağır... Yağmaq “yuxarıdan aşağı enmək” deməkdir. Söz ağmaq feili il
подробнее

YAXALA1

Əsli yayxala kimi olub. Yaq (yax) kəlməsi tərəf anlamını əks etdirib. Yaxala (yayxala) sözü ovlaxa q
подробнее

YAXIN

Mənbələrdə “приближаться” mənasını əks etdirən yaq feili var. Yaxın sözü isə “близкий” kimi açıqlanı
подробнее

YAXŞI

Qədim kökü yaq  feilidir, mənbələrdə “подходить” mənasında açıqlanıb. Yaxşı “подходящий” demək olub
подробнее

YAQUB

Yəhudi dilində “izlə gedən” (izləyən) deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

YAQUT

Qiymətli daşlardan birinin adıdır, ərəbcədən alınma sözdür. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

YAL

Atın yalı (yalmanı) ifadəsini işlədirik. Burada yal “tük”, “qıl” mənasında işlədilib. Mənbələrdə rus
подробнее

YALAQ

Yal it yemidir, it üçün yem qabına isə yalaq deyilir. Bu, əvvəllər ağacdan hazırlanmırdı, yaylaqda s
подробнее

YALAN

1. Bu söz al (hiylə) kəlməsi ilə qohumdur, mənbələrdə alğan şəklində də ya­zı­lıb. Aldadılmaq sözünü
подробнее

YALAN-PALAN

Sinonimlər birləşməsidir, yalan türk, palan (aldatmaq deməkdir) isə fars mənşəlidir. (Bəşir Əhmədov.
подробнее

YALAVAC

“Ac-yalavac” deyirik. Yalavac sözü yalın, yalan (olmamaq) sözləri ilə qohumdur, “lüt” (paltarın olma
подробнее

YALÇIN

1. Yalçın qayalar deyirik. Sözün kökü yal (lüt, çılpaq, olmayan) kəlməsidir, belə qayalar çılpaq və
подробнее

YALXI

“Əkiz” sözünün antonimidir, “tək” deməkdir, yalquzaq tipli sözlərlə eyni kökə malikdir. (Bəşir Əhməd
подробнее

YALIN

1. Yalım forması da olub. “Отвесной”, “крутой” mənasını əks etdirib. Yal bu­rada “lüt” (sürüşkən, şu
подробнее

YALINQAT

Astarı (altlığı) olmayan, təkqat deməkdir. Yalın sözü tək, lüt mənasında çox işlədilib və işlədilir.
подробнее

YALINTAQ

Söz el arasında həm də yalınçaq, yalınsaq kimi işlədilir. Doğru variantı “yal-ın-sa-q” dır, yalınlığ
подробнее

YALQIZ

Yalnız sözü ilə kökdaşdır. Hər ikisi “tək” mənasını əks etdirir. Sözün kökü (yal) “lüt”, “olmayan”,
подробнее

YALQUZAQ

Bioloq-alim Q.Mustafayev yazır: Kürək zamanı erkək canavarlar (eləcə də dəvələr, turlar...) arasında
подробнее

YALLI

Bu rəqs növü əl-ələ sözü ilə bağlıdır. Yallı oynayanlar əl-ələ tutur və birlikdə, sədaqət nümayiş et
подробнее