tacdarlıq 2021
tacikcə
OBASTAN VİKİ
Tacik
Taciklər (tac. Тоҷик, dəri تاجيک) — Tacikistanda, İranda, Əfqanıstanda və Özbəkistanda kompakt halda yaşayan xalq. Tərkibinə 10 etnik qrup daxildir və sayları təxminən 18–25 milyon nəfərdir. 5 iyun — 5 iyul 1979-cu il ümumölkə əhali siyahıyaalınmasına əsasən Əfqanıstan əhalisi 15.6 milyon nəfər olmuş, onun 3.5 milyon nəfərini taciklər təşkil etmişdir. MKİ-nin 2012-ci ilin iyul ayına olan məlumatına əsasən 30.419.928 nəfərlik Əfqanıstan əhalisinin 27 %-i, yəni təxminən 8.213 milyon nəfəri etnik taciklərdən ibarətdir. Britannika Ensiklopediyasına əsasən taciklər Əfqanıstan əhalisinin 20 %-ni təşkil edirlər. Əfqanıstan İslam Respublikasının Mərkəzi Statistika Təşkilatının məlumatlarına əsasən 2012-ci ilin əvvəlinə ölkə əhalisinin cəmi sayının 25.500.100 nəfər olduğu ehtimal edilir. MKİ-nin və Britannika Ensiklopediyasının Əfqanıstanda taciklərin ümumi əhali içərisindəki nisbətinə dair verdiyi məlumatlar və Əfqanıstan İslam Respublikasının Mərkəzi Statistika Təşkilatının 2012-ci ilin əvvəlinə olan Əfqanıstanın ümumi əhalisi haqqında verdiyi məlumatlar nəzərə alınarsa, bu ölkədə ən az 5.1 milyon nəfər, ən çoxu isə 6.885 milyon nəfər tacik yaşadığı ehtimal olunur. 21–30 sentyabr 2010-cu il ümumtacikistan əhali siyahıyaalınmasına əsasən 7.564.502 nəfər olan ölkə əhalisinin 6.373.834 nəfəri və ya 84,26 %-i etnik taciklərdən ibarətdir. Tacikistan Respublikasının Prezidenti yanında Tacikistan Statistika Agentliyinin təqdim etdiyi rəsmi məlumatlara əsasən Tacikistan əhalisi 1 yanvar 2012-ci il tarixinə 7.800.500, 5 fevral 2013-cü il tarixinə isə 8 milyon nəfərdir.
Tacik dili
Tacik dili (tac. забо́ни тоҷикӣ́ [za’bɔːni tɔːd͡ʒi’ki], eləcə də форси́и тоҷикӣ́ [fɔːr’siji tɔːd͡ʒi’ki] "tacik fars dili") — Orta Asiyada yaşayan taciklərin(farsların) danışıq dili, Tacikistanın rəsmi dövlət dili.
Tacik Sovet Ensiklopediyası
Tacik Sovet Ensiklopediyası (tac. Энциклопедияи советии тоҷик) — Sovet dövründə Tacikistanda tacik dilində nəşr olunmuş 8 cilddən ibarət universal ensiklopediya. 1978–1988-ci illərdə nəşr edilmişdir.
Azərbaycan-Tacikistan futbol matçlarının siyahısı
06.06.1993 Tehran BT Azərbaycan – Tacikistan 2:0 22.08.2007 Düşənbə YO Tacikistan – Azərbaycan 2:3 10.02.2022 Minsk, Belarus BT Azərbaycan (U-18) – Tacikistan (U-18) -:- 06.02.2023 Antalya, Türkiyə YO Azərbaycan (U-19) – Tacikistan (U-19) 1:2 05.06.2014 Bakı, Azərbaycan BT Azərbaycan - Tacikistan 4:0 09.08.2016 Çimkənd, Qazaxıstan BT Tacikistan – Azərbaycan 2:2 06.02.2020 Antalya YO Azərbaycan – Tacikistan 1:1 28.04.2024 Minsk, Belarus BT Tacikistan – Azərbaycan 2:2 pen.
Azərbaycan–Tacikistan futbol matçları
06.06.1993 Tehran BT Azərbaycan – Tacikistan 2:0 22.08.2007 Düşənbə YO Tacikistan – Azərbaycan 2:3 10.02.2022 Minsk, Belarus BT Azərbaycan (U-18) – Tacikistan (U-18) -:- 06.02.2023 Antalya, Türkiyə YO Azərbaycan (U-19) – Tacikistan (U-19) 1:2 05.06.2014 Bakı, Azərbaycan BT Azərbaycan - Tacikistan 4:0 09.08.2016 Çimkənd, Qazaxıstan BT Tacikistan – Azərbaycan 2:2 06.02.2020 Antalya YO Azərbaycan – Tacikistan 1:1 28.04.2024 Minsk, Belarus BT Tacikistan – Azərbaycan 2:2 pen.
Azərbaycan–Tacikistan münasibətləri
Azərbaycan–Tacikistan münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Tacikistan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Azərbaycan ilə Tacikistan münasibətlərinin tarixi qədim tarixə malikdir. Tacik-fars ədəbiyyatının klassikləri kimi ehtiram bəslənilən Rudəki, Sədi və digərləri Azərbaycanda sevildikləri kimi, dünya ədəbiyyatı xəzinəsinə misilsiz töhfə vermiş böyük Azərbaycan şairləri Məhəmməd Füzuli, Nizami Gəncəvi də tacik xalqı tərəfindən daima hörmətlə qarşılanmışdır. Tacikistanda təxminən 4 min nəfərə yaxın Azərbaycan diasporu fəaliyyət göstərir ki, onların bir qismi Mərkəzi Asiyaya, o cümlədən Tacikistana XX əsrin 20-30-cu illərində savadsızlığı ləğv etmək məqsədilə, digərləri isə Stalin repressiyasının qurbanı olaraq göndəriliblər. Azərbaycanlı Mirzə Davud Hüseynov 1930-1933-cü illərdə Tacikistan KP MK-nın birinci katibi olub. Hər iki ölkə SSRİ-nin tərkibində müttəfiq respublika olmuşlar. Elə həmin dövrdə də onlar arasında iqtisadi və mədəni əlaqələr formalaşmışdır. SSRİ dağıldıqdan, postsovet məkanında müstəqil dövlətlər yarandıqdan sonra bu münasibətlər daha da inkişaf etməyə başlamışdır. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ilin mayın 29-da qurulmuşdur. Azərbaycan ilə Tacikistan arasında əlaqələr əsasən beynəlxalq təşkilatlar, xüsusilə də Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Müstəqil Dövlətlər Birliyi çərçivəsində mövcud olmuşdur.
Dağ tacikləri
Çin tacikləri, Sincan tacikləri və ya Dağ tacikləri (sarıq. Tujik, tudʒik; çin. ənən. 塔吉克族, pinyin: Tǎjíkè Zú) — Çin Xalq Respublikasının Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda yaşayan xalq. Çin hökuməti tərəfindən rəsmiləşdirilən 56 xalqdan biridir. Çində yayılan adlarına baxmayaraq, Sincan tacikləri Tacikistanda tacik dili, Əfqanıstanda isə dəri dili olaraq tanınan bir dildə danışan taciklərlə eyni deyillər. Çinin Sincan vilayətində yaşayan taciklər İran dillərindən olan pamir dilində danışan pamirlərin bir hissəsidir. 2000-ci ildə əldə edilən məlumatlara əsasən Çin taciklərinin ümumi sayı 41,028 nəfərdir. Onların əksəriyyəti Çinin qərbindəki Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda yaşayır. Onların 60%-i Taşkurqan-Tacik Muxtar Qəzasında yaşayır.
Ermənistan–Tacikistan münasibətləri
Tacikistan—Ermənistan münasibətləri — Tacikistan və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı, Avropa Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı, Avrasiya İqtisadi Birliyi və Müstəqil Dövlətlər Birliyinin üzvüdür. İki tərəfli münasibətlər 12 oktyabr 1992-ci ildə qurulmuşdur. Hər iki ölkə əvvəllər Sovet ittifaqının müttəfiq respublikalarından olmuşdur. İki ölkənin heç birinin digəri ərazisində rezident səfirləri yoxdur. Tacikistan Rusiyanın Moskvadakı səfirliyi vasitəsilə Ermənistanda təmsil olunur. Ermənistan Respublikasının Türkmənistandakı səfirliyi həmdə Tacikistanda akreditə olunmuşdur. Respublika başçılarının görüşləri ölkələr arasında əlaqələrin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır. Ermənistanın ikinci Prezidenti Robert Köçəryan 2002-ci ilin aprelində Tacikistana rəsmi səfər edir. Tacikistan lideri Emoməli Rəhmonun rəsmi səfərləri 2003 və 2005-ci illərdə baş tutur.
Gürcüstan–Tacikistan münasibətləri
Gürcüstan–Tacikistan münasibətləri — Gürcüstan Respublikası və Tacikistan arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. İkitərəfli münasibətlər 4 avqust 1994 tarixində qurulmuşdur. 1991-ci ilə qədər hər iki ölkə Sovet İttifaqının bir hissəsi idi. Bu gün onlar Ümumdünya Ticarət Təşkilatının, Beynəlxalq İnkişaf Assosiasiyası, Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı, Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankı, Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası, Ümumdünya poçt ittifaqı, UNESCO, Yer Müşahidələri Qrupu, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdürlər və eyni zamanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının həqiqi üzvüdürlər. Yarandıqlarından bəri münasibətlərin postsovet dövlətləri arasındakı münasibətlərə xas olan stereotipə görə qurulduğuna inanılır. İqtisadiyyatdan mədəniyyətə və elmə qədər bir sıra əməkdaşlıq sahələri hər iki tərəf üçün faydalıdır. 2003-cü ilin may ayında Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə Tacikistan lideri Emoməli Rəhmon Gürcüstanın ikinci prezidenti Eduard Şevardnadze ilə görüşür. Görüşdə dövlət başçıları müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığı inkişaf etdirmək istədiklərini bildirir. Münasibətlərin hüquqi bazası bir neçə sənəddən ibarətdir: 4 avqust 1994-cü il tarixində imzalanmış Diplomatik əlaqələrin qurulması haqqında Protokol və iki idarələrarası razılaşma. Tərəflər ondan çox sənədin layihəsini nəzərdən keçirir.
Novruz bayramı Tacikistanda
Tacikistanda Novruz martın 20-də başlayır, 3-4 gün davam edir – uşaqlar qapı döyüb bayram payı istəyir, amma qapını döyüb gizlənmək yoxdur. Uşaqlar yaz çiçəklərindən dərib yığır, qapıları döyür - ev sahibinə çiçəklərdən verir, ev sahibi də onlara ya konfet, ya yumurta, ya da pul verir. Pul vermək təzə yaranma adətdir.
Sədrəddin Ayni adına Tacikistan Dövlət Pedaqoji Universiteti
Sədrəddin Ayni adına Tacikistan Dövlət Pedaqoji Universiteti (tac. Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ) — Tacikistan Respublikasının ali təhsil müəssisəsi. Düşənbədə yerləşir. Tacikistan Respublikasının dövlət ali təhsil peşə qurumu statusuna malikdir. Sədrəddin Ayni adına Tacikistan Respublikası Təhsil Nazirliyinin səlahiyyətindədir. Universitet Tacikistan Respublikasının, əsasən təhsil sistemi üçün müəllim və tərbiyəçilər hazırlayan aparıcı universitetlərdən biridir. Universitetdə tələbələrin təhsili 34 ixtisas üzrə aparılır. 2012-ci ildə TDPU-da 8000-dən çox tələbə təhsil almışdır və 585 müəllim çalışmışdır. 1931-ci ildə qurulmuşdur. Universitetin keçmiş adları — Stalinabad Pedaqoji İnstitutu, T.Q.Şevçenko adına Düşənbə Pedaqoji İnstitutudur.
Tacikistan
Tacikistan (tac. Тоҷикистон) və ya rəsmi adı ilə Tacikistan Respublikası (tac. Ҷумҳурии Тоҷикистон) — Mərkəzi Asiyada dövlət. Tacikistan dənizə çıxışı olmayan ölkələrdən biridir və ərazisi Pamir dağlarının ətəklərində yerləşir. Şimalda Qırğızıstan, cənubda Əfqanıstan, qərb və şimal-qərbdə Özbəkistan, şərqdə isə Çinlə həmsərhəddir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Düşənbə şəhəridir, ümumi sahəsi 143,100 kvadrat kilometrdir. Tacikistan həm də keçmiş postsovet ölkəsidir. Tacikistanın ərazisi əsasən dağlıqdır. Şimalda Fərqanə vadisi, şimal-qərbdə və ölkənin mərkəzində Türküstan, Zərəfşan, Hissar, Alay sıra dağları. Cənub-Şərqdə İsmayıl Səməni piki olan Pamir dağları yerləşir.
Tacikistan-Çin sərhədi
Tacikistan-Çin sərhədi 477 km (296m) uzunluqdadır və Qırğızıstan ilə yoldan, şimal-cənub xətti boyunca müxtəlif dağ silsilələri və Pamir silsiləsinin Əfqanıstanla keçid nöqtəsinə qədər uzanır. Tacikistandan keçid məntəqəsinə gedən yol Murqab kəndindən keçir və dəniz səviyyəsindən 4365 metr yüksəklikdə yerləşir. Qışda məntəqənin bu hissəsi çoxlu qarla örtülür, bu da hərəkət etməyi çətinləşdirir. Xüsusilə ilin qış fəsli üçün insanlar və nəqliyyat vasitələrini il boyu keçməyə imkan verən yollar da daxil olmaqla müvafiq infrastruktur qurulmuşdur. Tacikistan-Çin sərhədi Tacikistan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında keçən dövlət sərhədidir. Sərhəd Tacikistanın cənub tərəfdən deyil, şərqdən keçməsinə baxmayaraq, "MDB və Postsovet məkanının cənub sərhədi" nin bir hissəsidir. İki ölkənin dövlət sərhədinin ümumi uzunluğu 494.95 kilometrdir. Demək olar ki, bütün sərhəd bir tərəfdən Tacikistanın Dağ-Bədəxşan Muxtar Bölgəsindəki Pamir dağ silsiləsi boyunca, digər tərəfdən Çinin Sincan Uyğur Muxtar Vilayətinin cənub-qərb hissəsində keçir. 1991-ci ildə Tacikistan müstəqil olduqdan sonra, SSRİ-Çin sərhədinin bir hissəsini miras aldı. 2011-ci ildə Tacikistan, Pamir dağlarında 1,122 km² (433 kv m) ərazini Çin Xalq Respublikasına verərək, 130 illik mübahisəyə son qoyaraq 1999-cu ildə bağladığı müqaviləni ratifikasiya etdi.
Tacikistan Aqrar Universiteti
Şirinşo Şotemor adına Tacikistan Aqrar Universiteti (qısaca TAU; tac. Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемур) — Tacikistanın ən böyük universitetlərindən biri, ölkənin aqrar sənaye kompleksinin, təhsilin və elmin inkişafı mərkəzlərindən biridir. 1931 -ci ildə Xucənd şəhərində qurulan Tacikistan Respublikasının paytaxtı Düşənbədə yerləşir . Rektor - kənd təsərrüfatı elmləri doktoru, professor Maxmaderov Usmon Mamuroviç tac. Усмон Махмадёрзода (27 yanvar 2020 -ci ildən). Mərkəzi Asiya Sovet respublikalarında kənd təsərrüfatı sektorlarının bölgü bölgüsü nəzərə alınmaqla mühəndislik, texniki və kənd təsərrüfatı bilikləri olan yüksək ixtisaslı kadrlara olan ehtiyac dar ixtisaslar üzrə mütəxəssislər hazırlayan ixtisaslaşdırılmış universitetlərin yaradılmasını zəruri edir. Bu məqsədlə, 1931 -ci ildə Tacikistan SSR-in şimalındakı Mərkəzi Asiya Dövlət Universitetinin (MADU) əkinçilik fakültəsinin bazasında Xocent , Mərkəzi Asiya Meyvə və Tərəvəz İnstitutu quruldu. Müəllimləri 205 tələbəyə və işləyən fakültənin 336 tələbəsinə dərs deyən 13 ixtisaslaşdırılmış kafedra yaradıldı. Respublikanın kənd təsərrüfatı sahələrinin inkişaf perspektivlərinə uyğun olaraq, 1934-cü ildə institut yenidən təşkil edildi və Tacikistan Kənd Təsərrüfatı İnstitutu (TKTİ) adlandırıldı və 1944 -cü ildə maddi -texniki bazanı yaxşılaşdırmaq və respublikanın bütün bölgələrindən mütəxəssislərin hazırlanmasını genişləndirmək və kənd təsərrüfatının yüksəlməsi məqsədi ilə Tacikistan SSR Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə institut Stalinabad (indiki - Düşənbə) şəhərinə köçürüldü. Heyvandarlıq və ipəkçilik kimi inkişaf etməkdə olan sahələr üçün kadr təmin etmək məqsədi ilə 1943 -cü ildə aqronomiya fakültəsinin bazasında 1947 -ci ildə zootexnik fakültəsinə çevrilən (1976-cı ildən - zoopark mühəndisliyi fakültəsi) zootexnika şöbəsi yaradıldı.
Tacikistan Dövlət Ticarət Universiteti
Tacikistan Dövlət Ticarət Universiteti — Tacikistan Respublikasının ali təhsil müəssisəsi. Düşənbədə yerləşir. 24 iyun 1987-ci ildə SSRİ Nazirlər Sovetinin Fərmanı ilə Düşənbədəki Səmərqənd Kooperativ İnstitutunun təlim və məsləhət mərkəzi əsasında, Novosibirsk Sovet Kooperativ Ticarət İnstitutunun Düşənbə filialı olaraq yaradıldı. 1991-ci ildən — Tacikpotreb birliyi Tacikistan Dövlət Kooperativ Ticarət İnstitutu. 1993-cü ildən — Tacikistan Dövlət Kooperativ Ticarət İnstitutu. 12 ixtisas üzrə təlim. Təxminən 6 min tələbə (2007) təhsil alır və 170 müəllim (2007) fəaliyyət göstərir. 2001-ci ildən bəri Xujanda filial fəaliyyət göstərir — Tacikistan Dövlət Ticarət Universitetinin İqtisadiyyat və Ticarət İnstitutu. Rektor — Kurbonzoda M.R. Universitet 1987-ci ildə Düşənbədə qurulub. Sovet vaxtında Tacikistan Kooperativ İnstitutu adlanırdı.
Tacikistan Elmlər Akademiyası
Tacikistan Respublikasının Milli Elmlər Akademiyası — Tacikistan Respublikasının ali elmi müəssisəsi. Respublikanın paytaxtı — Düşənbədə yerləşir. 14 aprel 1951-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Tacik bölməsi əsasında Tacikistan SSR Elmlər Akademiyası olaraq quruldu. Akademiyanın ilk həqiqi üzvləri Tacikistan SSR Nazirlər Soveti tərəfindən təsdiq edildi: Sədrəddin Ayni, Mirzo Tursun-Zadə, İ. N. Antipov-Karatayev, B. Q. Qafurov, B. N. Niyazmuxamedov , S. İ. Pleşko, A. A. Semyonov, N. V. Smolski, S. M. Yusubova, H. A. Yuldaşev, A. Y. Yakubovski. Akademiyanın 3 şöbəsi və 20 tədqiqat institutu var: Fizika-Riyaziyyat, Kimya və Geoloji Elmlər Bölümü (tədqiqat institutları: riyaziyyatçılar; S. U. Umarov adına fiziki və texniki; astrofizika; V. İ. Nikitin adına kimya; geologiya; zəlzələyə davamlı tikinti və seysmologiya; su problemləri, hidroenerji və ekologiya;), Bioloji və Tibbi Elmlər Bölümü (tədqiqat institutları: botanika; E. N. Pavlovski adına zoologiya və parazitologiya; bitki fiziologiyası və genetikası; qastroenterologiya; akademik X. Y. Yusufbəyov adına Pamir Bioloji İnstitutu), Sosial Elmlər Bölümü (tədqiqat institutları: A. Doniş adına tarix, arxeologiya və etnoqrafiya; A. Rudaki adına dil və ədəbiyyat; iqtisadiyyat; şərqşünaslıq və yazılı irs; A. M. Baxovəddinov adına fəlsəfə, humanitar elmlər, demoqrafiya, dövlət və hüquqlar) , habelə Pamir filialı (2 institutu özündə birləşdirir), Xucand Elmi Mərkəzi, Xatlon Elmi Mərkəzi və bir sıra digər elmi qurumlar, Doniş nəşriyyatı, İndira Qandi adına Mərkəzi Elmi Kitabxana. (rəsmi saytdakı siyahıya görə) Sədrəddin Ayni (1951–1954) Sultan Umarov (1957–1964) Məhəmməd Əsimov (1965–1988) Sabit Neqmatullayev (1988–1995) Ulmas Mirsəidov (1995–2005) Mamadşo İlolov (2005–2013) Farxod Rəhimov (6 dekabr 2013-cü ildən) Akademiya islahatı Tədqiqat fəaliyyətini optimallaşdırmaq üçün 16 sentyabr 2010-cu ildə Tacikistan Hökuməti respublika Elmlər Akademiyasının struktur və inzibati islahatları haqqında qərar qəbul etdi. Bu qərara görə Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutu və Zəlzələ Mühəndisliyi və Seysmologiya İnstitutu Tacikistan Respublikası Elmlər Akademiyası Geologiya, Zəlzələ Mühəndisliyi və Seysmologiya İnstitutuna birləşdirildi; Botanika İnstitutu və Bitki Fiziologiyası və Genetika İnstitutu — Tatarıstan Respublikası Elmlər Akademiyası Botanika, Fiziologiya və Bitki Genetikası İnstitutuna; Dövlət və Hüquq İnstitutu və Fəlsəfə İnstitutu. A. Baxovəddinova — Tatarıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə, Politologiya və Hüquq İnstitutunda; Demoqrafiya İnstitutu və İqtisadiyyat İnstitutu — Tatarıstan Respublikası Elmlər Akademiyası İqtisadiyyat və Demoqrafiya İnstitutuna; Şərqşünaslıq və Yazılı İrs İnstitutu və Dil və Ədəbiyyat İnstitutu. 2015-ci ildə Tacikistan Respublikası Elmlər Akademiyasına 2 elmi işçi işləyən 16 elmi institut daxil idi .
Tacikistan Konstitusiyası
Tacikistan Respublikasının Konstitusiyası — Tacikistan Respublikasının əsas qanunu. Tacikistan Konstitusiyası 6 noyabr 1994-cü ildə ümumxalq səsverməsi - referendum yolu ilə qəbul edilmişdir. Əsas qanun 10 fəsil və 100 maddədən ibarətdir. Birinci fəsil: Konstitusiya quruluşunun əsasları. İkinci fəsil: İnsan və vətəndaş hüquqları, azadlıqları, əsas vəzifələri. Üçüncü fəsil: Ali Məclis (Parlament). Dördüncü fəsil: Prezident. Beşinci fəsil: Hökumət. Altıncı fəsil: Yerli hakimiyyət orqanları və özünüidarə. Yeddinci fəsil: Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti.
Tacikistan MSSR
Tacikistan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası (rus. Таджикская Автономная Социалистическая Советская Республика) — Sovet İttifaqı tərkibində Özbəkistan SSRİ daxilində mövcud olmuş muxtar qurumdur.
Tacikistan Milli Universiteti
Tacikistan Milli Universiteti (qısaca TMU; tac. Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) — Tacikistanın ilk və ən böyük universitetlərindən biri, ölkənin mədəniyyət, təhsil və elmin inkişafı mərkəzlərindən biridir. 1947-ci ildə qurulmuş, Tacikistan Respublikasının paytaxtı — Düşənbədə yerləşir. Rektor — İqtisad elmləri doktoru, professor Xuşvaxtzoda Kobiljon Xuşvaxt tac. Қобилҷон Хушвахтзода (с 27.01.2020) Tacikistan Dövlət Universiteti SSRİ Nazirlər Sovetinin 21 mart 1947-ci il tarixli 643 saylı Fərmanı ilə quruldu. Əvvəlcə dörd fakültə var idi — geoloji və torpaq, bioloji, tarixi və filoloji və (1949-cu ildən) fizika-riyaziyyat. TMU -da dərslər 1 sentyabr 1948-ci ildə Şevçenko adına Düşənbə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun binasında başladı. İlk tədris ilində 240 tələbə üç fakültəyə yazıldı, 2 müəllim və 8 dosent olmaqla 17 müəllim və 19 part-time işçi çalışdı, yalnız bir müəllimin doktorluq dərəcəsi, dörd müəllimin isə elmlər namizədi vardı. Tacikistan Dövlət Universitetinin yaranmasının başlanğıcında 1948-1954-cü illərdə universitetin ilk rektoru, gələcək akademik Zarif Şaripoviç Rəcəbov, və 1956-1971-ci illərdə universitetin rektoru, akademik Soli Aşurxodjayeviç Radcabov. 1952 -ci ildən Elmi Qeydlər nəşr olunur.
Tacikistan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası
Tacikistan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası (rus. Таджикская Автономная Социалистическая Советская Республика) — Sovet İttifaqı tərkibində Özbəkistan SSRİ daxilində mövcud olmuş muxtar qurumdur.
Tacikistan Prezidenti
Tacikistan prezidentlərinin siyahısı — 1991-ci ildə Sovet İttifaqından müstəqilliyini qazanan Tacikistanın, dövlət başçılarının siyahısı. Tacikistan Prezidenti, Tacikistan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanıdır. Tacikistan Prezidenti vəzifəyə, Tacikistan Konstitusiyasının müvafiq maddələri ilə təyin olunur. 1994-cü ilin 16 noyabr tarixində təsis edilən vəzifəni, həmin gündən etibarən Emoməli Rəhmon icra edir.
Tacikistan Respublikası
Tacikistan (tac. Тоҷикистон) və ya rəsmi adı ilə Tacikistan Respublikası (tac. Ҷумҳурии Тоҷикистон) — Mərkəzi Asiyada dövlət. Tacikistan dənizə çıxışı olmayan ölkələrdən biridir və ərazisi Pamir dağlarının ətəklərində yerləşir. Şimalda Qırğızıstan, cənubda Əfqanıstan, qərb və şimal-qərbdə Özbəkistan, şərqdə isə Çinlə həmsərhəddir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Düşənbə şəhəridir, ümumi sahəsi 143,100 kvadrat kilometrdir. Tacikistan həm də keçmiş postsovet ölkəsidir. Tacikistanın ərazisi əsasən dağlıqdır. Şimalda Fərqanə vadisi, şimal-qərbdə və ölkənin mərkəzində Türküstan, Zərəfşan, Hissar, Alay sıra dağları. Cənub-Şərqdə İsmayıl Səməni piki olan Pamir dağları yerləşir.
Tacikistan Respublikası Ali Məclisinin Milli Şurası
Məclisi milli Məclisi Ali və ya Tacikistan Respublikası Ali Məclisinin Milli Şurası (tac. Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон) — Tacikistan Respublikası Məclisi Ali Məclisinin (Ali Məclisinin) yuxarı palatası. Palatanın səlahiyyət müddəti 5 ildir. 26 sentyabr 1999-cu ildə ümumxalq konstitusiya referendumu nəticəsində Tacikistan bir palatalı parlamentdən iki palatalı parlamentə keçdi. Ali Məclisin iki palatası var: yuxarı palatası Milli Məclis (Milli Şura), aşağı hissəsi isə Məclisi Nümayəndələr Palatası (Nümayəndələr Palatası). Tacikistan Respublikası Ali Məclisi Milli Şurası 33 üzvdən ibarətdir, onlardan 25-i Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti, onun şəhər və rayonları, Suğd və Xatlon bölgələri və onların şəhərlərindən olan deputatların birgə iclaslarında gizli səsvermə yolu ilə seçilir. və rayonlar, Düşənbə şəhəri və onun rayonları, respublika tabeliyindəki şəhər və rayonlar. Ştatın bütün inzibati-ərazi vahidlərinin bərabər sayda nümayəndələri var. Qalan 8 üzv birbaşa Tacikistan Respublikasının Prezidenti - dövlət başçısı, Konstitusiyanın qarantı və ölkənin Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı tərəfindən təyin edilir. Milli Şura (Məclisi Milli) üzvlərinin, həmçinin Nümayəndələr Palatasının (Məclisi Namoyandagon) üzvlərinin səlahiyyət müddəti 5 ildir.
Tacikistan SSR
Tacikistan Sovet Sosialist Respublikası (tac. Республикаи Советии Сотсиалистии Тоҷикистон) — Sovet İttifaqı respublikalarından biri. 16 oktyabr 1929-cu il tarixindən 9 sentyabr 1991-ci il tarixinədək mövcud olmuşdur.
Yeni il Tacikistanda
Yeni il Tacikistanda — Tacikistanda təntənə ilə qeyd olunan bayram Tacikistanda əsl Yeni il bayramı Novruz hesab olunsa da, yeni təqvim ilinin başlanması da bayram edilir. Eyni zamanda bu bayram tacik xalqının ənənələrinə uyğun formada qeyd edilir. Tacikistanda Şaxta babanı "Bobbi Barfi", Qar qızı isə "Barfak" adlandırırlar. Bunlar uşaqların ən sevimli personajlarındandır. Ölkədə Yeni il tətili yanvar ayının 1-dən 4-ə qədər elan edilir. Tacikistanda Yeni il həm də ailəvi bayram hesab olunur. Məsələn, ailələr süfrələrə müxtəlif, fərqli yeməklər düzər və ailə üzvləri süfrə arxasına toplaşarlar. Yeni il dünyada necə qeyd edilir?

Digər lüğətlərdə