Lüğətlərdə axtarış.

Axtarışın nəticələri

  • TARİH

    tarix

    Tam oxu »
    Türkcə-azərbaycanca lüğət
  • ТАРИХ

    ...квитанциядин тарих qəbzin tarixi; 2. keçmiş; * гьижри тарих hicri tarix, tarixi-hicri; милади тарих miladi tarix, tarixi-miladi.

    Tam oxu »
    Ləzgicə-azərbaycanca lüğəti
  • ТАРИХ

    ...-ар, -ри, -ра 1) арадиз атай йикъалай нин-куьн ятӀани уьмуьр. Тарих авайвал, таб галачиз кхьин лазим я. М. М. Лацу лекеяр. Абуру фикирзавайвал,

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • тарих

    1. история. 2. дата.

    Tam oxu »
    Ləzgicə-rusca lüğət
  • ТАРИХ

    1) n. history; story; 2) n. date; when.

    Tam oxu »
    Ləzgicə-ingliscə lüğəti
  • tarix

    tarih

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-türkcə lüğət
  • TARİHİ

    tarixi

    Tam oxu »
    Türkcə-azərbaycanca lüğət
  • TARİQ

    dan ulduzu, Zöhrə. Əski türkcə: məhsul, taxıl; əkinçilik.

    Tam oxu »
    Azərbaycan kişi adlarının izahlı lüğəti
  • TALİH

    taleh

    Tam oxu »
    Türkcə-azərbaycanca lüğət
  • TARIM

    bərk — gərgin — möhkəm

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin sinonimlər lüğəti
  • TARİX

    ...действительность в процессе развития. Tarixin qanunları законы истории, tarixin dialektikası диалектика истории, tarixin gedişi ход истории 2) совоку

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-rusca lüğət
  • TARİF

    I сущ. тариф: 1. официально установленный размер стоимости, оплаты, обложения чего-л. Poçt tarifləri почтовые тарифы, xidmət tarifləri тарифы за услуг

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-rusca lüğət
  • TARIM

    I прил. тугой (крепко натянутый, стянутый, упругий). Tarım sim тугая струна II нареч. туго, втугую, натуго. Simi tarım çəkmək туго натянуть струну, kə

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-rusca lüğət
  • TARIN

    (Xaçmaz) qurum. – Bacada tarın çox olduğunnan ona od düşmüşdü Tarın olmax (Cəbrayıl) – vərdiş etmək

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti.
  • TARIM

    (Salyan) bəzək ◊ Tarım vermək (Salyan) – bəzəmək. – Özinə belə tarım verib ki, gəl görəsən

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti.
  • TARİŞ

    Tanrının dostu, Tanrı adamı (Qədim türk dillərində "eş, iş,”"dost" mənasında işlənmişdir).

    Tam oxu »
    Azərbaycan kişi adlarının izahlı lüğəti
  • TARİF

    rəsmən müəyyən edilmiş ödənc, vergi, rüsum, maaş və s. miqdarı

    Tam oxu »
    Azərbaycan kişi adlarının izahlı lüğəti
  • TARİK

    dan ulduzu, Zöhrə. Əski türkcə: məhsul, taxıl; əkinçilik.

    Tam oxu »
    Azərbaycan kişi adlarının izahlı lüğəti
  • TARİX

    cəmiyyətin inkişafından bəhs edən elm; müəyyən bir işin görüldüyü vaxt

    Tam oxu »
    Azərbaycan kişi adlarının izahlı lüğəti
  • TARİF

    tərif

    Tam oxu »
    Türkcə-azərbaycanca lüğət
  • ТАРИФ

    тариф (зегьметдин гьакъи, мажиб, ракьун рекьяй ппар чIугунин, электрикдин экуьнин ва масабрун гьакъи, гьикьван жедатIа гьадан кьадар, кьадарар); желе

    Tam oxu »
    Rusca-ləzgicə lüğət
  • ТАРИФ

    tarif (rəsmən müəyyən edilmiş veregi, tədiyə, rüsum, maaş və s. cədvəl)

    Tam oxu »
    Rusca-azərbaycanca lüğət
  • TARIM

    1. тугой; 2. туго;

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-rusca lüğət
  • TARİX

    1. история; 2. дата; 3. эра; 4. летоисчисление;

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-rusca lüğət
  • TARİK₁

    is. [ər.] köhn. Tərk edən, gedən, dünyadan əl üzən

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti
  • TARİX

    ...və hadisələrin məcmusu. Tarixin təcrübəsi göstərir ki… Məsələnin tarixi. – [Nüşabə:] Şanlı tariximiz görməmiş ləkə; Zəfərlər qazanmış bu şanlı ölkə!

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti
  • TARİ́F

    ...miqdarı (cədvəli). Gömrükxana tarifi. Əmək haqqı tarifi. Poçt tarifi.

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti
  • TARIM

    kənd təsərrüfatı; tarım makineleri – kənd təsərrüfatı maşınları əkinçilik

    Tam oxu »
    Türkcə-azərbaycanca lüğət
  • TARİD

    ə. qovan, rədd edən, uzaqlaşdıran

    Tam oxu »
    Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında işlənən ərəb və fars sözləri lüğəti
  • TARIM

    I. s. tight, taut; ~ düyün tight knot; ~ yaxalıq tight collar; ~ yay tight spring; ~ kəmər tight belt; ~ əzələ taut muscles pl

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ingiliscə lüğət
  • tarif

    tarife

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-türkcə lüğət
  • ТӀИРИХ

    сущ.; -ди, -да; -ар, -ри, -ра малдин хамуникай тайин жуьреда раснавай кӀвачин къапарин жуьтуьнин хел. Мисал яз къачуртӀа, къвал ( бедендин пай ),

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • ТАРИФ

    араб, сущ.; -ди, -да; -ар, -ри, -ра са рекьяй илимдин малуматдин кьетӀенвал ачухардай гафар. гафарин кӀватӀал

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • ТАРИФ

    ...тарифдин гафар ава. Е. Э. Назани. 2) куьч. шел-хвал. И азардин ава "тариф". - Йикъалай къуз беден зайиф... Е. Э. За вуч ийин, аман, Ребби. Итимви

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • tarif

    m tarif

    Tam oxu »
    Fransızca-azərbaycanca lüğət
  • tarix

    is. 1) histoire f ; orta əsrlər ~i histoire du Moyen Vge ; histoire médiévale ; incəsənət ~i histoire de l’art ; dil ~i histoire de la langue ; ~ kita

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-fransızca lüğət
  • tarif

    is. tartif m ; dəmiryol ~i tarif m ferroviaire ; qadağan ~i tarifs douaniers prohibitifs ; ~ etmək tarifer vt ; ~ cədvəli table f des tarifs

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-fransızca lüğət
  • TARİF

    I. i. tariff; dəmiryol ~i railway tariff; qadağan / yasaq ~i prohibitive tariff; ~ etmək to tariff (d.); mallara ~ təyin etmək to tariff goods II. s.

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ingiliscə lüğət
  • tarım

    sif. 1) tendu, -e, raide, serré, -e ; ~ düyün noeud m serré ; ~ kəmər ceinture f serrée ; ~ əzələ muscles m pl tendus ; ~ çəkmək tendre vt, bander vt

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-fransızca lüğət
  • TARİK

    sif. [ər.] 1. Qaranlıq. 2. Qara

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti
  • TARIM

    Mənası “bərk dartılmış”, “çəkilmiş” deməkdir. Güman edirəm ki, tarım və dart­maq eyni kökə malik olmuş sözlərdir.

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin etimologiya lüğəti
  • ТАРИФ

    м tarif (rəsmən müəyyən edilmiş tədiyə, vergi, rüsum, maaş və s. cədvəli).

    Tam oxu »
    Rusca-azərbaycanca lüğət
  • TARİM

    ə. 1) hündür dam; 2) m. səma, göy

    Tam oxu »
    Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında işlənən ərəb və fars sözləri lüğəti
  • TARİQ

    ə. dan ulduzu; Zöhrə

    Tam oxu »
    Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında işlənən ərəb və fars sözləri lüğəti
  • TARİK

    TARİK1 ə. 1) tərk edən, qoyub gedən; 2) müəyyən (əsasən pis) vərdişdən əl çəkən. Tariki-dünya dünyadan əl çəkib guşənişin olan. TARİK2 f. qaranlıq.

    Tam oxu »
    Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında işlənən ərəb və fars sözləri lüğəti
  • TARİX

    ...bəhs edən elm. Tarixi-din din tarixi; tarixi-hicri hicri tarix (Məhəmməd peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə köçdüyü vaxtdan hesablanan müsəlman tarixi); t

    Tam oxu »
    Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında işlənən ərəb və fars sözləri lüğəti
  • TARİX

    ...incəsənət ~i history of art; dil ~i history of language; Bu hadisə tarixə daxil olacaq This event will go down in history; 2. date; ~ qoymaq to date

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ingiliscə lüğət
  • TARIM

    ...(adətən “çəkmək”, “çəkilmək” feilləri ilə işlənir). İpi (məftili) tarım çəkmək. – Kotan yerə işlədikcə zəncir tarım çəkilir, öküzlər yamac yuxarı … s

    Tam oxu »
    Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti
  • тарихи

    исторический : тарихи метлеб - историческое значение.

    Tam oxu »
    Ləzgicə-rusca lüğət
  • тариф

    ...славить (кого-что-л.), одобрительно отзываться (о ком - чём-л.); тариф акъатун - славиться, прославляться; жуван тариф ийидайди ахмакь я(погов.) - кт

    Tam oxu »
    Ləzgicə-rusca lüğət
  • ДАРИХ

    туьрк, прил.; гъамлу, шадвал авачир. * дарих хьун гл., вуж гъамлу хьун. Секиндиз заз темен гана дидеди, Лагьана заз, гуя, сиви - шекерди: «Дарих жемир

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • КЪАРИХ:

    къарих хьун гл., вуж 1) яд кӀандай гьисс хьун. Немсери патав гвай вирел кас ахъайзавач, аквадай гьаларай, абуруз къарих хьуникди аскеррин къуат з

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • ТАРИХСУЗ

    прил. тарих алачир.

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • ДАТИРОВАТЬ

    сов. и несов. тарих (йис, варз, югъ) эцигун; тарих къалурун.

    Tam oxu »
    Rusca-ləzgicə lüğət
  • GENEALOGİYA

    [yun. genealogia-şəcərə] генеалогия (1. несилдин тарих чирдай куьмекчи илим; 2. несилдин тарих).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • TARİXSİZ

    прил. тарих (вахт, чӀав, йис, варз, югъ) кхьенвачир (къалур тавунвай), тарих алачир (мес. документ).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • TARİXYAZAN

    [ər.] сущ. тарих кхьидайди, тарихчи.

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • TARİXLİ

    прил. тарих (вахт, чӀав, йис, варз, югъ) кхьенвай (эцигнавай, къалурнавай), тарих алай (мес. ччар, документ).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • COĞRAFİYAŞÜNASLIQ

    географиядин тарих ва теориядикай бягьс ийидай илимрин кӀватӀал.

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ЛЕТОПИСЕЦ

    тарих кхьидайди (куьгьне заманда гьар йисан вакъиаяр кхьидай кас).

    Tam oxu »
    Rusca-ləzgicə lüğət
  • ДАТА

    тарих, дата (чарарал, документрал къалурдай йис, варз ва югъ).

    Tam oxu »
    Rusca-ləzgicə lüğət
  • ƏRƏBŞÜNASLIQ

    сущ. арабшуьнасвал (араб чӀал, литература, тарих чирдай илимрин кӀватал).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • SALNAMƏÇİ

    сущ. тарих кхьидайди (гьар йисан тарихдин вакъиаяр кхьидай кас).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • MUSİQİŞÜNASLIQ

    сущ. музыковедение (халкьарин музыкадин меденият, тарих ва мс. чирдай илим).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • İKİƏSRLİK

    прил. кьве виш йисан (кьве асирдин), кьве виш йис тарих авай.

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • TARİXÇİ

    сущ. тарихчи, историк (урус.), тарихшуьнас (тарихдин специалист; тарих илимдал кӀвалахзавай алим).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ЛЕТОПИСЬ

    ж летопись, тарих (куьгьне заманда гьар йисан тарихдин вакъиаяр кхьин, кхьенвай шей).

    Tam oxu »
    Rusca-ləzgicə lüğət
  • HİNDŞÜNASLIQ

    сущ. гьиндшуьнасвал (Гьиндистандин тарих, чӀалар, харусенят, зарият ва мс. чирдай илимрин кӀватӀал).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • MONQOLŞÜNASLIQ

    сущ. монголшуьнасвал, монголоведение (монголрин чӀал, тарих, меденият ва мс. чирдай илимрин кӀватӀал).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • TARİXİ-MİLADİ

    [ər.] сущ. милади тарих (Иса пайгъамбар дидедиз хьайи йикъалай инихъ гьисабнавай календарь).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ИСТОРИЯ

    1. история, тарих. 2. кьиса, агьвалат. ♦ история умалчивает 1) историяда кхьенвач, малумат авач; 2) пер. малум туш.

    Tam oxu »
    Rusca-ləzgicə lüğət
  • МИЛАД

    ...(xristianlarda: İsanın doğulduğu il); миладдилай вилик miladdan qabaq; милади тарих miladi tarix.

    Tam oxu »
    Ləzgicə-azərbaycanca lüğəti
  • MİSİRŞÜNASLIQ

    сущ. мисиршуьнасвал (къадим Мисирдин (Египетдин) тарих, чӀал, харусенят ва мс. чирдай илимрин кӀватӀал).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • HİCRİ

    ...сущ. гьижри, гьижретдиз талукь тир; гьижридин; hicri tarix гьижри-тарих (кил. hicrət 2).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • AZƏRBAYCANŞÜNASLIQ

    сущ. азербайжаншуьнасвал (Азербайжандин тарих, харусенят, чӀал ва мс. чируналди машгъул тир илимрин кӀватӀал).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ÜÇƏSRLİK

    прил. пуд виш йисан (мес. девир); пуд виш йис тарих авай (мес. гуьмбет).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • MİLADİ

    ...дидедиз хьайи йикъалай авалнавай, гьа йикъалай инихъ гьисабзавай, мес. тарих).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • MİNİLLİK

    1. прил. агъзур йисан; агъзур йисарин (мес. тарих, зарият); 2. сущ. агъзур йис, агъзур йисан девир.

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • TARİXİ-HİCRİ

    [ər.] сущ. гьижри тарих (Мегьамед пайгъамбар Меккедай Мединадиз куьч хьайи вахтунилай гьисабнавай мусурманрин календарь).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • GEOLOGİYA

    [yun.] геология (ччилин чкал, тарих, ам туькӀуьр хьанвай тегьер ва ана жезвай дегишвилер чирдай илим).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • PALEOQRAFİYA

    [yun. palaios və grapho] палеография (кхьинин тарих, адан график формайрин вилик финифин къанунривкьурвилер чирдай илим).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ERA

    ...эвел; yeni era цӀийи эра (Иса дидедиз хьайидалай инихъ гьисабзавай тарих); 2. кит. тарихдин еке метлеб авай са девир; 3. геол. ччилин тарих пайизвай

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ИСТОРИЗМ

    ...(дуьньяда затIариз, гьалариз ва вакъиайриз абрун вири история, тарих фикирда кьуна килигунин къайда).

    Tam oxu »
    Rusca-ləzgicə lüğət
  • TƏRCÜMEYİ-HAL

    ...биография, таржума-гьал (са касдин уьмуьрдин рехъ къалурнавай куьруь тарих; садан уьмуьр, уьмуьрдин рехъ).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ШИЛИК

    туьрк, тарих., сущ.; -ди, -да; -ар, -ри, -ра. куьгьне девирда бегди лежбердивай къачудай харжунин са жуьре. Синоним: дигьек.

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • ƏLAMƏTDAR

    ...прил. гзаф еке метлеб авай; чӀехи са кардин лишан тир (мес. югъ, тарих).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ГЕНЕОЛОГИЯ

    ...тухумдин асул-несилдин, галай-галайвал бубайрин, атабубайрин тарих. 2. биол. набататрин ва гьайванрин жинсерин туьретмиш хьун, арадиз акъатун).

    Tam oxu »
    Rusca-ləzgicə lüğət
  • ЧӀУРДАЙДИ

    ...1) са вуч ятӀани къайдадикай хкуддай кас. Адетар чӀурдайда тарих чӀурзава. Р. 2) кхьенвай затӀ чӀурдай махсус хъуьтуьл резиндин кӀус. Кхьинарда

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • ƏBCƏD

    ...пер. сифтегьан чирвилер, савад; // əbcəd hesabı са затӀунал кхьенвай тарих ва я цифраяр араб хафаралди къалурунин къайда.

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • XRONİKA

    [yun. chronikos-vaxt] хроника (1. кил. salnamə; 2. вакъиайрин тарих галай-галайвал къалурдай риваят ва я драмадин эсер; 3. газетда, журналда чкадин ха

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • XƏSTƏLİK

    ...(садакай-масадак фидай, акатдай) азарар; // xəstəlik tarixi хестевилин тарих (азарлудаз килигзавай духтурди кхьидай адан тӀал, везият къалурдай ччар,

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • БУФ

    ...Сулейман ] Аял хьиз буф гьатай, Юсуф хъуьрена. И. Гь. Са шиирдин тарих. Килигзава ам куьрпедиз, Буф, буф лугьуз рахазвай. И. Гь. Шарвили.

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • КЪАДИМАРУН

    ...Къадимар тахвун. къадимар хъийимир къадим лишандиз гъун. Гзафбуру чпин тарих гьар жуьредин къалп лишанралди къадимарзава. Р.

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • НАШАР

    ...Гьелбетда гьайвандиз ухшар. КӀелиз кӀанда инбугьажар, Элиф, бей, тарих тийижиз. С. С. Вич яцӀуз кьадай авамдиз. Синонимар: нагьакьан, эдебсуз, гь

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • KÖHNƏLİK

    ...куьгьневал (1. куьгьне затӀунин гьал ва ери; цӀурувал, искивал; тарих куьгьне яз хьунухь, алатай девирриз талукь яз хьунухь; evin köhnəliyi кӀвалин к

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • КЬЕЦӀИЛВАЛ

    ...Четин йисар, кьецӀилвал, каш Алач цуьк хьиз вилерал, Амма адан тарих алай Дидед кьилел, гъилерал. А. С. Почтадин марка.

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • HİCRƏT

    ...лагьай йисан июлдин 16-даз Меккедай Мединадиз куьч хьун (ислам тарих авалзавай вахт).

    Tam oxu »
    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti
  • ИВИР

    ...ивирарни саламатдиз хуьзва эхир ! Самур, 2001, No4. Лезгийрин тарих ва медениятдин ивирар раиж авунин кӀвалах гегьенш хьана. ЛГ, 1992, 5. ӀӀӀ. Дишег

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • БАРКАЛЛУ

    туьрк. прил. тариф авуниз лайих. Баркаллу тарих лекеламишуни чи яшайиш са кӀусни хъсанарзавай чка авач. К, 1991, 19. Ӏ. Ша чун чи бубайрин баркалл

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • тарихсуз

    недатированный, без даты : тарихсуз хьун - оказаться недатированным, без даты.

    Tam oxu »
    Ləzgicə-rusca lüğət
  • ТАРИХЧИВАЛ

    сущ.; -или, -иле; -илер, -илери, -илера тарихдин рекьяй пешекарвал.

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • ТАРИХЧИ

    сущ.; -ди, -да; -яр, -йри, -йра тарихдин рекьяй пешекар. Зун тарихчи алим я, за гьакъикъат ахтармишвава

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
  • ТАРИХЛУВАЛ

    сущ.; -или, -иле; -илер, -илери, -илера тарихдин маналувал.... «Шарвили» эпос лап геж чапдай акъатна, амма и карди и вакъиадин тарихлувални ЧӀехивал

    Tam oxu »
    Ləzgi dilinin izahlı lüğəti
OBASTAN VİKİ
Tarix
Tarix (q.yun. ἱστορία, historia — "sorğu; araşdırma nəticəsində əldə edilən biliklər") — keçmişdə insanı (onun fəaliyyətini, dünyagörüşünü, ictimai münasibətləri və s.) sistemli şəkildə öyrənən elm; keçmişin tədqiqi və sənədləşdirilməsi. Mənbələr üzrə insan meydana gəlməsi və inkişafını, müxtəlif xalqların ən qədim zamanlardan bizim dövrümüzədək necə yaşamaları, onların həyatlarında hansı hadisələrin baş verməsi, insan cəmiyyətlərinin həyatı necə və niyə dəyişib indi mövcud olduğu hala düşməsini öyrənən elmdir. Tarix – hadisələr ardıcıllığını, tarixi prosesi, təsvir olunan faktların obyektivliyini müəyyən etmək və hadisələrin səbəbləri haqqında nəticə çıxarmaq üçün keçmişlə bağlı bütün növ mənbələri öyrənən elmdir. Tarixi bilməyən insanlar keçmişin səhvlərini təkrarlamağa meyllidirlər. Keçmişin səhvlərini təkrarlamamaq üçün keçmişi bilmək lazımdır. Tarix fənnini yaxşı bilmək hər birimizin borcudur. Burada isə tarixi gerçəkliyi dərk etməyə çalışan alimlər – tarixçilər ön plana çıxır. Tarixçinin vəzifəsi hər bir alim kimi həqiqəti axtarmaqdır. Həqiqəti dərk etmək prosesi qeyri-adi dərəcədə mürəkkəb və çətindir, bu yolda alim bəzən uğursuzluqlarla qarşılaşa bilər.
Taruh
Taruh — İbrahim peyğəmbərin atasının adıdır. İncil və Qədim Ahiddəki adı Terahtır. Taruh öləndə İbrahimin anası Azər ilə evləndi. Quranda adı Azər olaraq keçməkdə olub oğlu İbrahimin əksinə bütpərəst idi.
Alternativ tarix
Bu janr bəzən fantastika janrı ilə səhv salınır. Tarixi romanda bir hadisə müəllifin öz təsəvvürü və ya fantastik detallar qatılarsa bu Alternativ tarix (Alternative history) janrına çevrilir. Əsasən fantastik janrın alt janrı kimi qəbul edilir və yaranması haqda dəqiq bir məlumat olmur. Çünki fantastikanın yarandığı tarix kimi qəbul edilən E. Ə. 3000-ci ildə yazılan Homerin "Odissey" və "İlliada" əsəri də bəzi kritiklərə görə alternativ tarix janrında yazılıb. Philip K. Dick, Harry Turtledove, bu janrın ən böyük ustaları olaraq qəbul edilir.
BDU Tarix
Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsi — Bakı Dövlət Universitetinin fakültələrindən biri. == Tarixi == 1919-cu ilin sentyabrında təsis edilən və noyabrın 15-də fəaliyyətə başlayan Tarix fakültəsi Bakı Dövlət Universitetinin yaşıdıdır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə tərəqqipərvər ziyalıların təşəbbüsü ilə yaradılmış Tarix fakültəsinin Azərbaycan xalqının milli mənlik şüurunun formalaşmasında misilsiz xidmətləri olmuşdur. Fakültə fəaliyyət göstərdiyi 103 il ərzində çətin və şərəfli inkişaf yolu keçmişdir. 1919-cu ildə Tarix-filologiya fakültəsi adı ilə ilk addımlarını atmağa başlayan Tarix fakültəsi sonralar müxtəlif adlar ilə (İctimai elmlər fakültəsi, Pedaqoji fakültə) fəaliyyətini davam etdirmişdir. Bu müddətdə Tarix fakültəsi yüksəkixtisaslı tarixçi kadrlar hazırlayan nüfuzlu tədris və elm mərkəzinə çevrilmiş, Azərbaycanda elmin və mə­dəniyyətin inkişafına güclü təkan vermişdir. Fakültə təsis olunarkən ona 509 tələbə və 95 azad dinləyici (604 nəfər) qəbul edilmişdi. 1920-1921-ci illərdə fakültədə 12 professor, 2 dosent, 6 müəllim, 1 elmi işçi – cəmi 21 nəfərlik elmi-pedaqoji heyət çalışmışdır. Onlar fakültədə elmi-pedaqoji işin təşkili və milli kadrların hazırlanması işinə böyük əmək sərf etmişlər. 1922-ci ildə Tarix fakültəsində 8 kafedra fəaliyyət göstərirdi: Qədim tarix; Orta əsrlər tarixi; Yeni dövrün tarixi; Rusiya tarixi; Müsəlman Şərqinin ümumi tarixi; Türklərin tarixi; İran tarixi; Ar­xeologiya.
Böyük tarix
Böyük tarix — Böyük partlayışın tarixini öyrənən elm. Bu elm bir çox fənlərin birləşməsi əsasında çoxistiqamətli yanaşmadan istifadə edərək tarixin müddətini və insan varlığını araşdırır. Buna kosmosun öyrənilməsi kimi fəaliyyətlər də daxildir. Yer kürəsi və həyat arasında olan qarşılıqlı münasibətləri araşdırmaq üçün bir çox yollardan istifadə edir. Və bu elm bir sıra orta məktəb və universitetlərdə tədris olunur. Bu termini ilk dəfə Avstraliyanın Makkuori Universitetinin tarixçisi David Kristian kəşf etmişdir. Böyük tarixin tədrisinin ən yeni nümunəsini Rays Universitetinin məşhur natiqi Con Kennedi tapmışdır. O,50000 illik insan tarixinin nümunəsini vermişdir. Bəzi tarixçilər isə bu fikirlə razılaşmırlar və bunun gerçək olmadığını iddia edirlər.
Cəbəli-Tariq
Cəbəllüttariq (ing. Gibraltar) — 1704-cü ildən Böyük Britaniyaya məxsus olan və Cəbəllütariq boğazının Pireney yarımadası sahilində yerləşən ərazi. == Tarix == Əvvəllər Kalpe adlandırılan ərazi məşhur fateh Tariq İbn Ziyadın 711-ci ildə ərazini ələ keçirib hərbi istinadgah kimi istifadə etməyə başlamasından sonra ərəb qaynaqlarında indiki adı ilə adlandırılmağa başlandı.Əlmohadların Əndəlus ərazisinə keçidindən xeyli əvvəl bölgə hərbi gəmi donanması üçün dairə rolunu oynayırdı.Ərəblərin istilasından sonra buraya təyin olunmuş əmir Əbdülmi yerli xristianlardan böyük bir şəhər inşa etməyi əmr etdi. Bununla da çoxsaylı məscid, mədrəsə, saray və istifadəyə yararlı irriqasiya sistemi ilə təchiz olunmuş bir şəhər ərsəyə gəldi. Sonralar yarımadanın cənubunda yaranmış Qranada əmirliyi ərazidə hakimiyyəti ələ aldı.1309-cu ildə isə Kastiliya kralının göstərişinə əsasən Alonso Pérez de Guzmán el-Bueno bölgəni zəbt etdi. Yaxın tarixdə gerçəkləşdirilən referendumların nəticəsi ilə ərazi rəsmi olaraq Böyük Britaniya tabeliyindədir. == Əhalisi == İngilislərin "Ağ qitə"də yeganə müstəmləkəsi olan bölgənin əhalisi çoxmillətlidir. Müxtəlif tarixlərdə koloniyalar şəklində yayılan ingilis əhalisi ilə yanaşı portuqal, ispan, italyan və maltalılar da üstünlük təşkil edir. == İqtisadiyyatı == Avropanın əksər hissəsinə nisbətən yüksək iqtisadi tərəqqi və işsizliyin aşağı olması diqqəti cəlb edir. Əsas gəlir mənbəyi turizm, ticarət, bank, onlayn qumar, rabitə və dənizçilikdir.
Domen (tarix)
Domen — feodalizm dövrünə aid anlayış. == Ümumi anlayış == Feodalın torpaqları iki hissəyə bölünürdü: domen-yəni ata mülkü, şəxsi mülkiyəti, və idarəsi altında olan ərazilər. Məsələn fransız krallarının özəl mülkləri İl de-Frans sayılırdı. Öz domenindən başqa, onun bütün ölkədə ərazisində bəzi ali hüquqları da vardı (hərbi komandanlıq, məhkəmə bannı və başqa). Müsəlman aləmində bunlara xass (hökmdarın öz torpaqları) torpaqlar deyilirdi, digər torpaqlar divan (dövlətin torpağı) adlanırdı. Rusiyada buna (opriç) deyilirdi.
Hərbi tarix
Nüvə silahları nüvə parçalanması və birləşmə reaksiyalarından böyük dağıdıcı gücə malikdir. 1930-cu illərdə edilən elmi kəşflərə əsaslanaraq, ABŞ, İngiltərə, Kanada və azad Fransa, II Dünya Müharibəsi dövründə Manhattan Layihəsi adlanan bir atom bombası olaraq da bilinən parçalanma silahı yaratmaq üçün əməkdaşlıq etdilər. 1945-ci ilin avqust ayında Hirosima və Naqasakinin atom bombardmanları ABŞ tərəfindən bu müharibənin sonlarında Yaponiyaya qarşı həyata keçirildi və bu günə qədər hərbi əməliyyatlarda nüvə silahının tək istifadəsi olaraq qaldı. Sovet İttifaqı, qısa müddət sonra öz atom bombası layihəsi ilə inkişafa başladı və çox keçmədən, hər iki ölkə hidrogen bombası kimi tanınan daha güclü birləşmə silahları inkişaf etdirdilər.
Miladi tarix
Miladi tarix (lat. Anno Domini) — İsa Məsihin doğumunun yeni eranın başlanğıcı kimi qəbul edilməsi və həmin tarixin il hesablanması üçün başlanğıc nöqtəsi götürülməsinə əsaslanan anlayış. Qriqorian təqvimi (Ay təqvimi)nə əsasən bəşəriyyət tarixi eramızdan əvvələ və bizim eraya bölünür. Bu hesablamada sıfırıncı il yoxdur. Belə ki, eramızdan əvvəl 1-ci ildən sonra eramızın 1-ci ili gəlir. Bu il hesablama sistemi eramızın VI əsrində kilsə xadimi İqumen Kiçik Dionisi tərəfindən müəyyənləşdirilmiş İsa Məsihin doğum tarixinə əsaslanır. Lakin hazırda onun hesablamalarının səhv olduğu güman edilir. Belə ki, İsanın eramızdan əvvəl 4-cü ildən (Böyük İrodun vəfat ili) sonra doğulmuş olması mümkün sayılmır. İsa peyğəmbərin doğulması ilə milad təqvimi başlayır.
Modern tarix
Modern tarix (və ya yeni tarix) — bəşər tarixində orta əsrlər və son dövrlər arasındakı bir dövr. "Yeni tarix" anlayışı İntibah dövründə İtaliyada, humanistlər tərəfindən qədim, orta və yeni bölünmüş tarixin üç müddətli bölgüsünün bir elementi olaraq yaranmışdır. Humanistlərin nöqteyi-nəzərindən "yeni zamanın", onun əvvəlki dövrlə müqayisədə "yeniliyinin" müəyyənləşdirilməsi meyarı İntibah dövründə dünyəvi elm və mədəniyyətin çiçəklənməsi, yəni sosial-iqtisadi deyil, mənəvi və mədəni amildir. Lakin, bu dövr məzmun baxımından bir-birinə ziddir: Yüksək İntibah, İslahat və humanizm ədəbiyyatda "cadugər ovu" adını almış bir fenomen olan irrasionalizm, demonologiyanın inkişafı ilə birlikdə olmuşdur. "Modern tarix" anlayışı tarixçilər tərəfindən qəbul edildi və elmi istifadədə təsdiq edildi, lakin mənası bir qayda olaraq şərtli olaraq qalır - bütün xalqlar eyni vaxta girməmişlər. Bir şey dəqiqdir: bu dövrdə yeni bir mədəniyyət, yeni bir münasibətlər sistemi, bir Avrosentrik dünya, "Avropa möcüzəsi" və Avropa sivilizasiyasının digər sahələrə yayılmasıdır. == Dövrləşmə == Bir qayda olaraq, sovet tarixşünaslığında, formalaşma nəzəriyyəsi çərçivəsində, onun başlanğıcı 1640-cı ildə başlayan XVII əsrin ortalarında İngilis inqilabı ilə əlaqələndirildi . Yeni zamanın başlanğıc nöqtəsi kimi qəbul edilən digər hadisələrə İslahat (1517) , İspanların Yeni Dünyanın 1492-ci ildə kəşfi və Konstantinopolun süqutu (1453) ilə əlaqəli hadisələr daxildir. Modern tarixlə əlaqəli hadisələrin nəzərdən keçirilməsi Birinci Dünya Müharibəsi ilə başa çatır (1914-1918) . Yeni dövrün ərzində, adətən iki alt mərhələ fərqlənir, onların sərhədi Napoleon müharibələrinin sonu və Vyana Konqresinin işinin başlanğıcıdır.
Mulan (tarix)
Hua Mulan, Fa Mulan və ya sadəcə Mulan-yarıəfsanəvi, yarıhəqiqi Çin xalq "qəhrəmanı". Çin xalqı onun şərəfinə "Mulan haqqında mahnı" yazmışlar. lakin bayatının orijinal variantı günümüzə qədər gəlib çatmamışdır, amma daha sonra, XII əsrdə Qo Maodzan eyniadlı və eyni süjetli bi bayatı yazmışdır və Qo Maodzanın bayatısı indidə çinlilər arasında çox oxunmaqdadır. Hua Mulan haqqında bir çox cizgi filmi və kino çəkilmişdir. Misal olaraq Walt Disney Pictures tərəfindən çəkilən Mulan və Mulan 2 çizgi filmlərini, və yenədə Walt Disney Pictures tərəfindən çəkilən Mulan filmini gətirmək olar. == Həyatı == Bir dəfə, Çin imperatoruna xəbər verirlər ki, Şimallı işğalçılar (türklər) Çinə hücüm etmək istəyir. İmperator əmr edir ki, hər bir ailədən bir kişi əsgərliyə gəlib türklərlə savaşmağa kömək etsin. Əsgərlər Mulangilin qapısını döyürlər və bu xəbəri Hua Mulanın ailəsinə çatdırırlar, lakin Mulanın qardaşı olmur, odur ki, Mulanın atası Hua Co savaşa getməli olur. Ancaq, Hua Co xəstə olur və savaşa getmək əhval-ruhiyyəsində olmur. Mulan özünü kişi yerinə qoyur və savaşa gedir.
Müasir tarix
Modern tarix (və ya yeni tarix) — bəşər tarixində orta əsrlər və son dövrlər arasındakı bir dövr. "Yeni tarix" anlayışı İntibah dövründə İtaliyada, humanistlər tərəfindən qədim, orta və yeni bölünmüş tarixin üç müddətli bölgüsünün bir elementi olaraq yaranmışdır. Humanistlərin nöqteyi-nəzərindən "yeni zamanın", onun əvvəlki dövrlə müqayisədə "yeniliyinin" müəyyənləşdirilməsi meyarı İntibah dövründə dünyəvi elm və mədəniyyətin çiçəklənməsi, yəni sosial-iqtisadi deyil, mənəvi və mədəni amildir. Lakin, bu dövr məzmun baxımından bir-birinə ziddir: Yüksək İntibah, İslahat və humanizm ədəbiyyatda "cadugər ovu" adını almış bir fenomen olan irrasionalizm, demonologiyanın inkişafı ilə birlikdə olmuşdur. "Modern tarix" anlayışı tarixçilər tərəfindən qəbul edildi və elmi istifadədə təsdiq edildi, lakin mənası bir qayda olaraq şərtli olaraq qalır - bütün xalqlar eyni vaxta girməmişlər. Bir şey dəqiqdir: bu dövrdə yeni bir mədəniyyət, yeni bir münasibətlər sistemi, bir Avrosentrik dünya, "Avropa möcüzəsi" və Avropa sivilizasiyasının digər sahələrə yayılmasıdır. == Dövrləşmə == Bir qayda olaraq, sovet tarixşünaslığında, formalaşma nəzəriyyəsi çərçivəsində, onun başlanğıcı 1640-cı ildə başlayan XVII əsrin ortalarında İngilis inqilabı ilə əlaqələndirildi . Yeni zamanın başlanğıc nöqtəsi kimi qəbul edilən digər hadisələrə İslahat (1517) , İspanların Yeni Dünyanın 1492-ci ildə kəşfi və Konstantinopolun süqutu (1453) ilə əlaqəli hadisələr daxildir. Modern tarixlə əlaqəli hadisələrin nəzərdən keçirilməsi Birinci Dünya Müharibəsi ilə başa çatır (1914-1918) . Yeni dövrün ərzində, adətən iki alt mərhələ fərqlənir, onların sərhədi Napoleon müharibələrinin sonu və Vyana Konqresinin işinin başlanğıcıdır.
Siyasi tarix
Siyasi tarix siyasi hadisələrin, ideyaların, hərəkatların, hökumət orqanlarının, seçicilərin, partiyaların və liderlərin təsviri və tədqiqidir. Tarixin digər sahələri ilə, o cümlədən diplomatik tarix, konstitusiya tarixi, ictimai tarix, xalq tarixilə sıx bağlıdır. Siyasi tarix böyük cəmiyyətlərdə hakimiyyətin təşkili və fəaliyyətini öyrənir. Təxminən 1960-cı illərdən başlayaraq, rəqabət aparan alt fənlərin, xüsusən də sosial tarix və mədəniyyət tarixinin yüksəlişi, diqqəti siyasi elitaların fəaliyyətinə yönəltməyə meylli olan "ənənəvi" siyasi tarixin nüfuzunun azalmasına səbəb oldu. 1975-ci ildən 1995-ci ilə qədər iki onillikdə Amerika universitetlərində sosial tarixlə eyniləşdirilən tarix professorlarının nisbəti 31%-dən 41%-ə yüksəldi, siyasi tarixçilərin nisbəti isə 40%-dən 30%-ə düşdü. == Siyasi dünya tarixi == Dünyanın siyasi tarixi siyasət və hökumət tarixini qlobal miqyasda, o cümlədən beynəlxalq münasibətlərdə araşdırır. == Siyasi tarixin aspektləri == İlk elmi siyasi tarix 19-cu əsrdə Almaniyada Leopold fon Ranke tərəfindən yazılmışdır. Onun metodologiyaları tarixçilərin mənbələri tənqidi şəkildə araşdırmalarına dərindən təsir etdi. Siyasi tarixin mühüm aspekti ideologiyanın tarixi dəyişiklik qüvvəsi kimi öyrənilməsidir. Müəlliflərdən biri iddia edir ki, "bütövlükdə siyasi tarix ideoloji fərqləri və onların nəticələrini öyrənmədən mövcud ola bilməz".
Mülki tarix
Mülki tarix — Dünyada qəbul edilən əsas tarixdir. Yəni tarixi hadisələrə heç bir münasibət bildirilmir, tarix olduğu kimi yazılır.
Tarif (iqtisadiyyat)
Tarif termini aşağıdakı mənalarda istifadə olunur: rəsmən müəyyən edilmiş ödünc, vergi, rüsum, maaş və s. miqdarı (cədvəli). Məsələn, əmək haqqı tarifi, poçt tarifi; müəssisələrə (təşkilatlara) və əhaliyə göstərilən sənaye və qeyri-sənaye xüsusiyyətli müxtəlif xidmətlərin ödənilməsi dərəcəsi, ödəniş norması; idarələrə, müəssisələrə, təşkilatlara və vətəndaşlara müxtəlif istehsal və qeyri-istehsal xidmətlərinə görə verilən ödəmə məzənnəsi sistemi. == Ədəbiyyat == R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. "Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər", Bakı, "İnformasiya Texnologiyaları", 2009, 201 s.
Tarif Cəfərzadə
Tarif Qədim oğlu Cəfərzadə (1 yanvar 2002, Pəlikəş, Astara rayonu – 3 noyabr 2020, Xocavənd rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi. == Həyatı == Cəfərzadə Tarif Qədim oğlu 1 yanvar 2002-ci ildə Astara rayonunun Pəlikəş kəndində anadan olub. 2019-cu ildə orta məktəbi başa vurub. 2020-ci ilin yanvar ayında həqiqi hərbi xidmətə çağrılıb. == Hərbi xidməti == Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tarif Cəfərzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan və Ermənistan arasında başlanan 2-ci Qarabağ müharibəsi zamanı döyüşlərdə vuruşmuşdur. 3 noyabr 2020-ci il tarixində Xocavənd rayonunda gedən döyüşdə aldığı qəlpə yarası nəticəsində həlak olub. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tarif Cəfərzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi. Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tarif Cəfərzadə ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tarif adası
Tarif adası və ya Palomas (isp. Isla de las Palomas) — Cəbəllütariq boğazında yerləşən kiçik ada. Tarif şəhərinin yaxınlığında yerləşir. Ada Pireney yarımadası ilə damba vastəsi ilə birləşdirilmişdir (1808). Adanın cənubunda Mərakeş burnu yerləşir. Burun Avropa qitəsinin ucqar cənub nöqtəsidir. Burunda mayak fəaliyyət göstərir.
Tarik Elyunussi
Tarik Elyunussi (d. 23 fevral 1988, Mərakeş) - Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən Qarabağ klubunda çıxış edən, əslən mərakeşli olan norveçli peşəkar futbolçudur. == Karyerası == Əsasən yarımmüdafiənin sol cinahında oynayan Elyunussi sağ cinah və hücum arxası mövqelərində də çıxış edir. 29 yaşlı futbolçu peşəkar karyerasına Norveçin “Fredrikştad” klubunda başlayıb, daha sonra Hollandiyanın “Heerenven”, Norveçin “Lillström” və “Rusenburq”,Almaniyanın “Hoffenhaym” kimi klublarında çıxış edib. 2016-cı ilin yayında isə futbolçu “Olimpiakos” klubuna transfer olunub. Norveç milli komandasıyla 43 oyuna çıxan Tarik Elyunussi 9 qolla yadda qalıb.
Tarik Hodziç
Tarik Hodziç (16 oktyabr 1972) — Bosniya və Herseqovinanı təmsil edən stolüstü tennisçi. == Karyerası == Tarik Hodziç Bosniya və Herseqovinanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Tarix Dostiyev
Tarix Meyrut oğlu Dostiyev (23 mart 1955, Zabrat) — Azərbaycan-sovet arxeoloqu, tarix elmləri doktoru (2004) , BDU-nun "Arxeologiya və Etnoqrafiya" kafedrasının dosenti == Bioqrafiya == Tarix Dostiyev 1955-ci il martın 23-də Bakı şəhərinin Zabrat qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirib. 1988-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin nəzdindəki İxtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasında “Şimal-Şərqi Azərbaycanın orta əsr arxeoloji abidələri (IX-XIII əsrlər)” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 2004-cü ildə isə AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu nəzdindəki Müdafiə Şurasında “Şimal-Şərqi Azərbaycan IX-XV əsrlərdə (tarixi-arxeoloji tədqiqat)” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. == Fəaliyyəti == Azərbaycan MEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunda baş laborant, kiçik elmi işçi, aparıcı elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 1982-1984-cü illərdə Moskva Dövlət Universitetinin Arxeologiya kafedrasında təcrübəçi-tədqiqatçı olmuş, orta əsrlər arxeologiyası üzrə ixtisaslaşmışdır. 1990-cı ildən Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycanşünaslıq elmi tədqiqat mərkəzində çalışır. Şabran, Quba-Xaçmaz arxeoloji ekspedisiyalarında fəal iştirak etmiş, Müşkür və Şəmkir arxeoloji ekspedisiyalarının rəhbəridir. 3 monoqrafiya, 3 kataloq, 2 dərs vəsaiti, 190 elmi məqalənin müəllifidir. Çoxcildli Azərbaycan arxeologiyası VI cildinin əsas müəllifi və cildin məsul redaktorudur.
Tarix Həsənov
Tarix Şücayət oğlu Həsənov (30 yanvar 1986; Göygöl rayonu, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi. == Həyatı == Tarix Həsənov 1986-cı il yanvarın 30-da Göygöl rayonunun Çaykənd kəndində anadan olub. == Hərbi xidməti == Azərbaycan Ordusunun baş əsgəri olan Tarix Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Tarix Həsənov sentyabrın 27-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Uzun müddət nəşi tapıla bilməyib. 28 yanvar 2021-ci ildə Göygöl şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tarix Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Tarix fəlsəfəsi
Tarix fəlsəfəsi — fəlsəfənin bir istiqaməti. İnsanların maraq və mənafeləri çox rəngarəngdir, bəzən antoqonist xarakter daşıyan; ona görə də tarix fəlsəfəsi müxtəlif dünyagörüşlərin və sosial-siyasi proqramların toqquşma meydanına çevrilir. Belə ki, hər bir partiya, hər bir sosial qrup keçmişi öz mənafeləri mövqelərindən izah etməyə çalışır. == Tarix fəlsəfəsi haqqında alimlərin fikri == İbn Xəldunə qədər heç kim tarix fəlsəfəsini yazmamışdır. Bu nəzəriyyəni tarixi hekayə kimi qəbul edirdilər. Hələ XIV əsrdə yaşamış ərəb tədqiqatçısı İbn-Xəldun qeyd edirdi ki, tarix fəlsəfəsi tarixin tənqidindən qüdrətli bir alətdir. O, tarixin fəlsəfəsi olduğunu irəli sürmüşdür. Tarixin bir elm olduğunu üzə çıxaran, onun qanunlarını açıqlayan İbn Xəldun tarixi nağıl və hekayə olmaqdan çıxarmışdır. O, bu elmin məqsədini "ictimai həyatı öyrənmək" olaraq qəbul etmişdir. Tarix fəlsəfəsinin əleyhinə çıxanlardan biri Şellinq olmuşdur.
Tarix rəssamlığı
Tarix rəssamlığı — İntibah dövründə formalaşan, yalnız real hadisələrin yox, həm də mifik, Bibliya və incil mövzularında da olan rəssamlıq tərzi. Təsvirlər bəşəriyyət tarixindəki hadisələr və fərdi şəxslər üçün əhəmiyyətlidir. Əsərlərdə əsasən həyata dair şərhlərə və ya əxlaqi, intellektual mesajlara yer verilirdi.
Tarix İnstitutu
Abbasqulu Ağa Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının elmi müəssisəsi. == Tarixi == Azərbaycan tarixinin kompleks şəkildə araşdırılmasına və tarixi tədqiqatların məqsədyönlü surətdə təşkilatlandırılması işinə hələ 1923-cü ildə Azərbaycanı Tədqiq və Tətəbbö Cəmiyyətinin yaradılması ilə başlanılmışdır. Bununla, əslində, Azərbaycan tarixi problemlərinin elmi surətdə araşdırılması və ümumiləşdirilməsi işini həyata keçirə biləcək akademik elmi-tədqiqat institutunun – bugünkü Abbasqulu Ağa Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun özülü qoyulmuşdur. Elmi-tədqiqat işlərinin xeyli genişlənməsi nəticəsində 1929-cu ildə həmin cəmiyyətin bazasında yaradılan Azərbaycan Dövlət Elmi Tədqiqat İnstitutunun tərkibində Tarix və Etnoqrafiya şöbəsi yaradılmışdır. 1932-ci ildə həmin İnstitut SSRİ Elmlər Akademiyası Zaqafqaziya Filialının Azərbaycan Sektorunun tərkibinə daxil edilmişdir. 1935-ci ildə bu sektorun bazasında SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan Filialı nəzdində müstəqil Tarix, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu yaradılması barədə qərar qəbul olunmuşdur. İnstitut 1936-cı ildən fəaliyyətə başlamışdır. SSRİ Elmlər Akademiyası Azərbaycan Filialı tərkibində Tarix İnstitutu ayrıca bir elmi-tədqiqat müəssisəsi kimi 1940-cı ildən fəaliyyətə başlamışdır. 1945-ci ildə Azərbaycan SSR EA təşkil olunarkən Tarix İnstitutu müstəqil elmi müəssisə kimi onun tərkibinə daxil edilmişdir. Sonradan 1951-ci ildə Tarix İnstitutu Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Tarix və Fəlsəfə İnstitutuna çevrilmiş və 1956-cı ildə Azərbaycan EA Rəyasət Heyəti yanında Fəlsəfə sektoru yaradıldıqdan sonra yenidən əvvəlki adı ilə müstəqil institut kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.
Tarix Əliyev
Tolik (Tarix Əliyev, 6 iyun 1979, Bakı) — Azərbaycanlı prodüser, təşkilatçı, televiziya aparıcısı. == Həyatı == Tarix Tahir oğlu Əliyev 6 iyun 1979-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Atası Tahir Tarix oğlu Əliyev neftçidir. Anası Sara Heybət qızı Cəfərova qarmon müəlliməsidir. 1986-cı ildə Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi 141 nömrəli məktəbin 1-ci sinfinə daxil olur. Daha sonra orta təhsilini 146 nömrəli məktəbdə davam etdirir. Bir dəfə, 1998-ci ildə ailəli olub, 1 il sonra isə boşanıb. 2002–2004-cü illərdə Almaniyada müvəqqəti yaşadığı dövrdə Dünya Azərbaycanlıları Konqresi, Azərbaycan diasporasının təşkil etdiyi tədbirlərdə iştirak edib. 2004-cü ildən, Azərbaycana qayıtdığı gündən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. YAP-ın Pirallahı rayon təşkilatının tədbirlərində fəal iştirakına görə fəxri fərmana layiq görülüb.
Bəndərgah (Tarım)
Bəndərgah (az-əbcəd. بندرگاه‎, fars. بندرگاه‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Mərkəzi bəxşinin Dəram qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 24 nəfər yaşayır (7 ailə).
Dəstgirdə (Tarım)
Dəstgirdə (az-əbcəd. دستگیرده‎, fars. دستجرده‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Dəstgirdə qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 1,169 nəfər yaşayır (386 ailə).
Gilvan (Tarım)
Gilvan- İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Gilvan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 2,508 nəfər yaşayır (803 ailə). === Milli tərkibi === Əhalisi Azәrbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.
Gövhər (Tarım)
Gövhər (az-əbcəd. گؤوهر‎, fars. گوهر‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Çəvərzəq qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 604 nəfər yaşayır (199 ailə).
Həriş (Tarım)
Həriş (az-əbcəd. هریش‎, fars. آرشت‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Çəvərzəq qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 526 nəfər yaşayır (170 ailə).
Kəhriz (Tarım)
Kəhriz və ya Xürrəmabad (az-əbcəd. کهریز‎, fars. خرم‌آباد کهریز‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Gilvan bəxşinin Gilvan qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 432 nəfər yaşayır (130 ailə).
Kəsran (Tarım)
Kəsran (az-əbcəd. کسران‎, fars. کسران‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Çəvərzəq qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 229 nəfər yaşayır (64 ailə).
Pasar (Tarım)
Pasar (az-əbcəd. پاسار‎, fars. پسار‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Gilvan bəxşinin Gilvan qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 151 nəfər yaşayır (54 ailə).
Qalat (Tarım)
Qalat (az-əbcəd. قالات‎, fars. قلات‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Dəstgirdə qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 607 nəfər yaşayır (184 ailə).
Samavar (Tarım)
Samavar (az-əbcəd. ساماوار‎, fars. صومعه‌بر‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Gilvan bəxşinin Gilvan qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 114 nəfər yaşayır (41 ailə).
Sansız (Tarım)
Sansız (az-əbcəd. سانسێز‎, fars. سانسیز‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Dəstgirdə qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 1,074 nəfər yaşayır (327 ailə).
Surxabad (Tarım)
Surxabad (az-əbcəd. سورخاوا‎, fars. سرخ‌آباد‎) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Çəvərzəq qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd. Kənd ərazisində Surxabad Dövlət Təbiət Qoruğu yerləşir. == Əhalisi == 2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 233 nəfər yaşayır (73 ailə).