İzahlı tərcüməşunaslıq terminləru lügəti

  • Məcazi məna

    nitqdə adətən, yaxud təbii referent olmayan predmeti bildirən nitqdə şüurlu istifadə nəticəsində sözün qazandığı məna

    Tam oxu »
  • Məişət-danışıq dili

    bu, elə xalq-danışıq dili deməkdir.

    Tam oxu »
  • Məişət-danışıq koynesi

    üstün dialekt əsasında əmələ gəlmiş ümumi dil, bu, elə xalq-danışıq dili deməkdir.

    Tam oxu »
  • Məkan əlaqəsi

    qarışıq hadisələrlə bütün istiqamətlərdə qarşılıqlı əlaqədə olan uzunluğun məhdudlaşmayan əlaqələri

    Tam oxu »
  • Məkan münasibətləri markerlər

    onların sırasında məkan qoşmaları, «long way off»- «uzaq-uzaq», «ten miles long»- «on mil uzunluğunda», «it’s a day’s trip»- «oraya bir günlük yol v

    Tam oxu »
  • Məktub - nitqin xüsusi janrıdır.

    Çünki ünsiyyətə girənlər arasında kontakt birbaşa yox, bilavasitə, zaman və məkan baxımından distansiyada gedir

    Tam oxu »
  • Məktub (yazı)

    bax: yazışma.

    Tam oxu »
  • Məqsədli dil

    tərcümə dili və onun sistemi; tərcümə olunan dil haqqında məlumat.

    Tam oxu »
  • Məqsədli pedantlıq (hərfgüdmə)

    Bax: pedantlıq məqsədli.

    Tam oxu »
  • Məlumat

    1. İnformasiya daşıyan deyimin kommunikativ tərəfi. 2. Veriliş üçün nəzərdə tutulmuş informasiya. İnformasiya nitq əsərinin məzmunu ilə üst-üstə d

    Tam oxu »
  • Məlumat predmeti

    bax: situasiya.

    Tam oxu »
  • Məlumatın semantik mənası

    yəni onun məna tərəfi.

    Tam oxu »
  • Məna

    1. Semantik məzmundur ki, onun əsasında iki dilin vahidi arasında qanunauyğun müvafiqlik qurulur; tərcümə zamanı invariant məna olur

    Tam oxu »
  • Məna informasiyası

    semantik və situasiya informasiyanın müqayisəsinin nəticəsi olan nitq əsərinin mənası.

    Tam oxu »
  • Məna inkişafı

    1. Tərcümə zamanı lüğət uyğunluğunun məntiqi şəkildə onunla bağlı kontekstuallıqla dəyişilməsi (predmet burada onun əlaməti, proses - predmetlə əlam

    Tam oxu »
  • Məna invariantı

    özünün konkret realizasiyasındakı əsas əlamətləri birləşdirən sema.

    Tam oxu »
  • «Məna-mətn» modeli

    İnsanın nitq fəaliyyətinin modeli, hər hansı mənanı ifadə edən, hər hansı mətnin - onun mənasını özündə saxlayan model

    Tam oxu »
  • Məna təhlili

    ilkin mətnin (orijinalın) qavrayışı zamanı tərcüməçinin mütləq əməliyyatlarından birinə çevrilir; onun burada məqsədi mənanın müəyyənləşməsi və inv

    Tam oxu »
  • Məna təhlili metodu

    onun köməyi ilə tərcümədə məna təhlili həyata keçirilir. Ardıcıl tərcümə zamanı yazıya alınma sistemində - daha böyük informasiya sisteminə malik o

    Tam oxu »
  • Məna yoldaşı

    seçilmə (ayrılma) və yadda saxlamaya əsaslanan nitq əsərindəki məna döyüş nöqtəsi yaddaşı.

    Tam oxu »
  • Mənfi nitq situasiyası

    kommunikasiyaya mane olan və fon informasiyanın mənbəyi olan nitq situasiyasının bir hissəsi.

    Tam oxu »
  • Məntiqi münasibətlər markeri

    məntiqi münasibətlər modifikasiya olunmuş zərflərin köməyi ilə markirə edilir (sentence adverbs), «moreover - bundan başqa», «therefore - bunun üçü

    Tam oxu »
  • Mərhələ blok-sxem

    verilmişlərin həndəsi fiqurlar (yaxud bloklar) şəklində işlənib hazırlandığı hər bir mərhələdəki proses alqoritmin struktur coğrafi təsvirinin izahı

    Tam oxu »
  • Mətn əlaqəliliyi

    deyim müddətində mətnin müxtəlif tərəflərini çevirməklə və bir predmetdən digərinə «ehmalca» keçməklə «mühakimə predmeti» mətni saxlaya bilmə bacar

    Tam oxu »
  • Mətn ontologiyası

    sosial, fəlsəfi, psixoloji və digər gerçəklik elementlərinin mətnə transformasiya prosesləri kimi (yəni gerçəkliyin inikası kimi) qoşulmasıdır

    Tam oxu »
  • Mətn sadəliyi və mürəkkəbliyi

    semantik əlaqələrin və komponentlərin münasibətlərinin sıxlığının kommunikativ məqsədyönlülüyü dərəcəsindən asılıdır

    Tam oxu »
  • Mətn səviyyəsində tərcümə

    ayrı-ayrı sözlər, söz birləşmələri, cümlələr səviyyəsində (bəziləri istisna olunmaqla), uyğunluq tapılmadıqda tərcümə vahidi mətn səviyyəsində seçil

    Tam oxu »
  • Mətn tərcüməsi

    orijinal mətnində bir bütöv kimi tam tərcümənin tərcümə prosesinə çevrilməsi.

    Tam oxu »
  • Mətnaltı

    1. Bu, dilin sisteminə daxil olan və bu predmet, daha doğrusu, gerçəkliyin müəyyən sahəsinin zəruri təsviri üçün leksik kateqoriyaların minimal yığ

    Tam oxu »
  • Mətnarası əlaqəyə qabaqcadan hazırlıq

    mətnarası invariantın mövcudluğu. Əlaqə nəticəsində yeni mətndə invariantın realizasiyasında işarə olan hərəkətlər (yerdəyişmə) yaranır

    Tam oxu »
  • Mətndənkənar ontologiya

    mətndə obyektiv gerçəkliyin, reallığın əksi.

    Tam oxu »
  • Mətnə söykənməklə sinxron tərcümə

    bax: əvvəlcədən tərcümə olunmuş mətnin sinxron oxunuşu.

    Tam oxu »
  • Mətnin başlanğıc və son markerləri

    once upon a time (azərbaycanca müqayisə et: biri vardı-biri yoxdu) və they lived happily ever after (azərbaycanca - onlar, bax, beləcə şad və xoşbəxt

    Tam oxu »
  • Mətnin başlıqlarının tərcüməsi

    yeni kəşflərin patentləri və informasiyanın sistemli kataloqunun tərtib edilməsində istifadə olunan texniki tərcümə növüdür ki, burada kəşfin mahiy

    Tam oxu »
  • Mətnin birgə yazılışı

    kommunikativ fəaliyyətlərin hərəkətə və əməliyyatlara bölünməsində, onların əlaqəsində özünü göstərir

    Tam oxu »
  • Mətnin əlamətləri

    bax: mətnin ümumi əlamətləri.

    Tam oxu »
  • Mətnin əvvəlinin və sonunun markerləşdirilməsi

    once upon a time (müqayisə et: Azərbaycan türkcəsində: biri vardı, biri yoxdu) və they lived happily ever after (müqayisə et: Azəri türkcəsində: o

    Tam oxu »
  • Mətnin makro üslubu

    mətndə cümlədən başlamış yüksək semantik səviyyələr qatı (təbəqəsi); cümləüstü formalardan (hipersintaksis) başlamış bütöv mətnə qədər

    Tam oxu »
  • Mətnin məna qruplaşması

    müxtəlif kommunikativ dəyərli informasiya daşıyan vahidlərin mətndə fərqləndirilməsi.

    Tam oxu »
  • Mətnin məzmunu

    1. Dil vahidlərinin daxili (anlayış, məna) tərəfidir ki, ona görə (daxili tərəfə görə) zahiri (səs, qrafik və s

    Tam oxu »
  • Mətnin mikroüslubu

    mətnin dil səviyyələrinin aşağı üslubi təşkili - fonemdən cümləyə qədər.

    Tam oxu »
  • Mətnin özbaşına formalaşdırılması

    ayrı-ayrı leksik vahidlərin və eləcə də bütöv cümlələrin və anlayışların əvvəlcədən şərtlənmiş rəqəm, hərf, yaxud qarışıq indekslərlə, xüsusi və xi

    Tam oxu »
  • Mətnin rekvizitləri

    konkret təsvirini yalnız kontekstdə tapan dəyişkən vahidlər, onlar sənədin formulyarına qoyulur, yeni informasiya verilir və kommunikativ funksiya pla

    Tam oxu »
  • Mətnin ritmi

    komponentlərin müxtəlif münasibətlərində uyğun kommunikativ - məqsədyönlü şəkildə ardınca gedilməsidir

    Tam oxu »
  • Mətnin seqment metodu

    yazılı tərcümənin metodlarından biri. Burada orijinalda olan mətn seqmentlərə bölünür və hər seqmentdən aparıcı informasiya çıxarılır ki, o tərcüm

    Tam oxu »
  • Mətnin seqmentasiyası

    1.Müxtəlif həcmdə (uzunluqda) söz birləşməsi olan söz və ifadələrin zəncirinin fərqləndirilməsidir ki, onlar bəzi semantik-sintaktik əlaqələrlə tərti

    Tam oxu »
  • Mətnin seqmenti

    bax: mətnin seqmentasiyası.

    Tam oxu »
  • Mətnin semantik formalaşdırılması

    abbreviasiyanın (qısaltma, ixtisar) bütün üsullarının mətndə geniş istifadəsində özünü əks etdirir

    Tam oxu »
  • Mətnin strukturluğu

    kommunikativlilik kateqoriyasının özünü xüsusi şəkildə, ayrıca əks etdirməsidir. Mətnin strukturluğunun səbəbi - kommunikativ fəaliyyətin strukturl

    Tam oxu »
  • Mətnin tərcümə olunması

    digər dilə (digər simvollar sisteminə) tərcümə olunma imkanı ilə müəyyənləşə bilən mətnin xassəsi.

    Tam oxu »