CİB

is.
1. Pul və başqa xırda şeylər qoymaq üçün paltara üst və iç tərəfdən tikilən kisəcik. Pencəyin yan cibləri.
– Məhəmmədhəsən əmi təzədən kisəni cibindən çıxarıb məşğul oldu çubuğu doldurmağa… C.Məmmədquluzadə.
Yükdaşıyan çamadanı yerə qoyanda Əziz əlini cibinə saldı. S.Rəhman.

2. Portfeldə, çamadanda və s.-də ayrıca bölmə, göz.
3. Cibə qoyulan, cibdə gəzdirilən. Cib bıçağı. Cib saatı. Cib dəftəri.
– Bu xonçada olar … bir cift əla tufli, corab, ənlik, rasıq daşı və mazı, iki kisə xına, cib güzgüsü, qayçı. R.Əfəndiyev.
Mirzə Cəmil cib dəsmalını çıxarıb gözlərini silə-silə dilləndi… Ə.Vəliyev.

◊ Cibə zərər vurmaq – çoxlu pul xərcləməyə, maddi zərər çəkməyə məcbur olmaq (ya etmək).
Cibində siçan (yel) oynayır – cibində pulu olmayan adam haqqında.
Cibinə (cibimə) görə deyil – birinin imkanına görə çox baha şey haqqında.
Cibinə əl atmaq – səxavətə gəlmək.
Cibinə qoymaq – mənimsəmək, cibləmək, özü üçün götürmək.
[Qaçaq Nəbi] …fəqir kəndlilərin töycülərini özlərinə qaytarıb, zənginlərin töycüsünü cibinə qoyurdu. E.Sultanov.

Cibini boşaltmaq – bütün pullarını xərclətmək, ya xərcləməli olmaq.
Cibini doldurmaq1) qeyri-qanuni yolla varlanmaq;
2) başqasını varlandırmaq, dövlətləndirmək.
A kişi, özgə xərclər dursun kənarda, təkcə ağanın cibini doldurmaq olmur. Ə.Haqverdiyev.

Cibini kəsmək – cibindəki pulunu oğurlamaq. Bazarda Mollanın cibini kəsirlər. “M. N. lətif.”.
(Öz) cibini güdmək – ancaq öz xeyrini, öz mənfəətini güdmək.
[Barat Allahverdiyə:] Bunlar hamısı elə adamların işidir ki, öz ciblərini güdürlər. C.Cabbarlı.

Cibinin ağzını (geniş) açmaq (boş qoymaq) – səxavət göstərmək, çoxlu pul xərcləmək, ya xərcləməyə hazır olmaq.
Cibinin ağzını sökmək – bax cibinin ağzını (geniş) açmaq.
…büküb cibinə qoymaq – birinin başqasından (ya başqalarından) daha zirək, daha bic, yaxud daha bilikli olduğunu bildirir.

Sinonimlər (yaxın mənalı sözlər)

  • CİB CİB ..Əziz əlini cibinə atdı (S.Rəhman); KİSƏ (dan. zar.) Nisyə, girməz kisəyə (Ata. sözü)

Etimologiya

  • CİB Bu söz ərəbcədən alınmadır, bizdə onun yerinə “əl” anlamı ilə bağlı olan qarman (kарман şəklində rus dilinə də keçib) kəlməsi işlədilib: “əlin çox gir
CIZZ
CİB-CİB

Digər lüğətlərdə