Yeni Azərbaycan Partiyası

Yeni Azərbaycan Partiyası və ya qısaca YAP — "91-lər"in müraciəti əsasında 1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvanda Heydər Əliyevin sədrliyi və 550 nəfərdən ibarət təşəbbüs qrupunun iştirakı ilə keçirilən təsis konfransı ilə yaradılan, 1992-ci il dekabrın 18-də Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən rəsmi qeydiyyata alınan siyasi partiya.

Yeni Azərbaycan Partiyası
Loqonun şəkli
Sədri İlham Əliyev
Qurucu
Sədr müavinləri Mehriban Əliyeva
Tahir Budaqov
Əli Əhmədov
Quruluş tarixi 21 noyabr 1992
Qeydiyyat tarixi 18 dekabr 1992
Birləşən Azərbaycan Demokratik Sahibkarlar Partiyası (2021)
Azərbaycan Xalq Demokratik Partiyası (2021)
Azərbaycan Kəndli Partiyası (2021)
Azərbaycan Milli Hərəkat Partiyası (2021)
Azərbaycan Yurddaş Partiyası (2021)
Milli Qurtuluş Partiyası (2021)
Baş qərargah Sergey Senyuşkin küç. 26
İdeologiya Azərbaycan milliyətçiliyi, dövlətçilik, dünyəvilik, Avropa skeptisizmi, sosial mühafizəkarlıq[d]
Üzvlüyü Məşvərət Məclisi
Gənclər təşkilatı Yeni Azərbaycan Partiyası Gənclər Birliyi
Üzv sayı 720 830[1] (2023)
Şüar Dünənin, bugünün və gələcəyin partiyası!
Güclü dövlət, yüksək rifah! (2010)[2]
Yeni Hədəflərə Doğru (2015)[3]
Xalq üçün (2019)[4]
Daha güclü Azərbaycan naminə! (2020)[5]
Azərbaycanın gələcəyinə səs ver! (2020)
Rəngləri          Göy-ağ
Kabinetdə
10 / 37
AŞPA-da
4 / 648
[a]
Milli Məclisdə
68 / 125
Ali Məclisdə
41 / 45
Bələdiyyə üzvləri
10.411 / 15.156
Saytı yap.org.az
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

YAP Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və qanunvericiliyi çərçivəsində, özünün Nizamnaməsi və Proqramı əsasında fəaliyyət göstərən, öz sıralarında Azərbaycanda hüquqi dövlət, sabit və sosialyönümlü iqtisadiyyat, vətəndaş cəmiyyəti qurmaq ideyalarını qəbul edən vətəndaşları birləşdirən sağ mərkəzyönümlü siyasi partiyadır.[6]

Müxalifət partiyası kimi yaranan YAP 1993-cü ildə partiyanın sədri Heydər Əliyevin prezident seçilməsi, 1995-ci ildə keçirilən parlament seçkilərində qalib gəlməklə Azərbaycanda iqtidar partiyasına çevrildi. Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri 1992–2003-cü illərdə Heydər Əliyev olub. 2005-ci ildən isə YAP-ın sədri İlham Əliyevdir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədləri 1993, 1998, 2003, 2008, 2013, 20182024-cü illərdə baş tutan Prezident seçkilərində qalib gəlib. 19931998-ci illərdə Heydər Əliyev, 2003, 2008, 2013, 20182024-cü illərdə isə İlham Əliyev Azərbaycan Prezidenti seçilib.

1995, 2000, 2005, 2010, 20152020-ci illərdə keçirilən Parlament seçkilərində də Yeni Azərbaycan Partiyası qalib gəlib. 125 üzvdən ibarət olan Milli Məclisdə YAP 1995-ci ildə 53 nəfərlə, 2000-ci ildə 77 nəfərlə, 2005-ci ildə 63 nəfərlə, 2010-cu ildə 71 nəfərlə, 2015-ci ildə 74 nəfərlə, 2020-ci ildə isə 70 nəfərlə təmsil olunub.

2024-cü ilin may ayına olan məlumatlara əsasən Yeni Azərbaycan Partiyasının 730 min nəfərdən çox üzvü var.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin 2023-cü ilə aid hesabatına əsasən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvlərinin 49.2%-i kişi, 50.8%-i isə qadın olmuşdur.[7]

16 oktyabr 1992-ci ildə 91 nəfərdən ibarət qrup Heydər Əliyevə müraciət edərək onu siyasi mübarizədə lider olaraq gördüklərini və onun ətrafında birləşdiklərini elan etmişdir. 24 oktyabr 1992-ci il tarixində Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyev bu müraciətə cavab vermiş və təklifi qəbul etmişdir.

21 noyabr 1992-ci il tarixində Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı keçirilmiş, 550 nəfərin iştirak etdiyi konfransda Heydər Əliyev partiya sədri seçilmişdir.

Heydər Əliyev dövrü (1992–2003)

[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yeni Azərbaycan Partiyası 18 dekabr 1992-ci il tarixində Ədliyyə Nazirliyində dövlət qeydiyyatından keçmişdir. 1993-cü ilin aprel ayında partiyanın mətbu orqanı olan "Yeni Azərbaycan" qəzetinin ilk sayısı çapdan çıxmışdır.

Partiya sədri Heydər Əliyev 4 iyun Gəncə qiyamından sonra Bakıya dəvət olunduğu üçün 9 iyun 1993-cü il tarixində Naxçıvandan Bakıya gəldi. O, 15 iyun 1993-cü il tarixində Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. 3 oktyabr 1993-cü il prezident seçkilərində Heydər Əliyev xalq tərəfindən prezident seçilmişdir.

12 dekabr 2003-cü il tarixində partiya sədri, prezident Heydər Əliyev vəfat etdi.

İlham Əliyev dövrü (2005—)

[redaktə | mənbəni redaktə et]
Yeni Azərbaycan Partiyasının Siyasi Şurası
2018-ci il fevralın 8-də baş tutan Yeni Azərbaycan Partiyasının VI Qurultayında İlham Əliyevin 2018-ci il aprelin 11-də baş tutan Prezident seçimlərində YAP-ın namizədi olması üçün baş tutan səsvermə zamanı

15 oktyabr 2003-cü il prezident seçkilərində qələbə çalan İlham Əliyev partiya sədrinin birinci müavini olaraq Heydər Əliyev öldükdən sonra partiyaya rəhbərlik etməyə başladı. 26 mart 2005-ci il tarixində YAP-ın III Qurultayı keçirildi və Prezident İlham Əliyev partiyanın rəsmi sədri seçildi.

15 oktyabr 2008-ci il, 9 oktyabr 2013-cü il və 11 aprel 2018-ci il tarixlərində İlham Əliyev növbəti dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir.

2012-ci ildə Ana Vətən Partiyasının sədr müavini Zahid Oruc Ana Vətən Partiyası ilə Yeni Azərbaycan Partiyasının birləşdirilməsi fikrini irəli sürmüş və təklifi YAP-a göndərmişdir. Lakin YAP birləşmədən imtina etmişdir.[8]

5 mart 2021 tarixində 6 partiya tərəfindən göndərilən birləşmə müraciəti Yeni Azərbaycan Partiyasının növbədənkənar VII qurultayında qəbul edilmişdir. Beləliklə Azərbaycan Demokratik Sahibkarlar Partiyası, Azərbaycan Xalq Demokratik Partiyası, Azərbaycan Kəndli Partiyası, Azərbaycan Milli Hərəkat Partiyası, Azərbaycan Yurddaş Partiyası və Milli Qurtuluş Partiyası Yeni Azərbaycan Partiyasına birləşdi.[9]

Mərkəzi təşkilat

[redaktə | mənbəni redaktə et]
Sədr Başlama tarixi Bitmə tarixi
1 Heydər Əliyev
Heydər Əliyev
22 oktyabr 1992 12 dekabr 2003
- İlham Əliyev
İlham Əliyev
12 dekabr 2003 26 mart 2005
2 26 mart 2005 Hal-hazırda

Qadınlar Şurası

[redaktə | mənbəni redaktə et]

1995-ci ildə qurulmuş partiyanın qadınlar təşkilatı rəsmi olaraq YAP Qadınlar Şurası adlanırdı. Yeni Azərbaycan Partiyasının Qadınlar Şurası 5 mart 2021-ci il tarixində keçirilən VII qurultayda ləğv olunmuş, əvəzində Mərkəzi Aparatın nəzdində Gender siyasəti şöbəsi yaradılmışdır.

Gənclər Birliyi

[redaktə | mənbəni redaktə et]

1995-ci ildə qurulmuş partiyanın gənclər təşkilatı rəsmi olaraq YAP Gənclər Birliyi adlanır. Yeni Azərbaycan Partiyasının Gənclər Birliyi VII qurultaydan sonra yenidən formalaşdırılmışdır. Hazırda Birliyin 30 nəfər üzvü var. Gənclər Birliyinin 11 mart 2021-ci il tarixli iclasında Bəxtiyar İslamov yeni sədr seçilmişdir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının Qərargahı

2018-ci il mayın 18-nə qədər Yeni Azərbaycan Partiyasının inzibati binası Səbail rayonunda Bülbül prospekti 13 ünvanında yerləşirdi. 2018-ci il mayın 18-də isə Xətai rayonunda Sergey Senyuşkin küçəsi 26 ünvanında Yeni Azərbaycan Partiyasının yeni inzibati binasının açılış mərasimi baş tutdu. Açılış mərasiminə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də qatıldı.

Yeni Azərbaycan Partiyasının Azərbaycanın bütün şəhər və rayonlarında, yəni Azərbaycanın 9 şəhərində və 63 rayonunda qərargahları mövcuddur.

Seçki nəticələri

[redaktə | mənbəni redaktə et]
Seçki Sədr Majoritar Proporsional Cəmi
Səs % ± Mandat Səs % ± Mandat
1995
Heydər Əliyev
Heydər Əliyev
34 / 100
2,228,435 62.7
19 / 25
53 / 125
2000
56 / 100
1,809,801 62.31 0.39
16 / 25
72 / 125
2005
İlham Əliyev
İlham Əliyev
57 / 125
57 / 125
2010 1,110,885 46.48
71 / 125
71 / 125
2015 1,340,470 47.20 0.72
71 / 125
71 / 125
2020
70 / 125
70 / 125
Seçki Sədr Səs Mandat
# %
1995 Heydər Əliyev
2 / 20
4 fevral 1996
0 / 15
18 fevral 1996
1 / 1
iyul 1996
0 / 1
iyul 1998
1 / 2
avqust 1998
0 / 1
fevral 1999 40 548 66.27
2 / 2
may 1999
0 / 1
yanvar 2001
3 / 11
noyabr 2001 24 959 46.57
1 / 2
2002
2 / 3
2003
1 / 3
2004 İlham Əliyev
1 / 3
2006
5 / 10
2016 19 674 85.6
1 / 1
Seçki Sədr Nəticə
Səs % ± Mandat
1995 Heydər Əliyev
2000
40 / 45
2005 İlham Əliyev
39 / 40
2010
42 / 45
2015
42 / 45
2020 126 144 67.17
42 / 45
Seçki Sədr Nəticə
Səs % ± Mandat
1999 Heydər Əliyev
2004 İlham Əliyev
2009[10] İlham Əliyev
10.431 / 15.591
2014
10.315 / 15.035
2019
10.432 / 15.156

Yeni Azərbaycan Partiyasının rəsmi rəmzinin təsviri belədir:

  • Ağ bayrağın ortasında göy rəngdə dəfnə ağacı var.
  • Dəfnə ağacının ortasında qızılı rəngdə 8 guşəli ulduz var.
  • Dəfnə ağacı Azərbaycanın zəngilnliyini, rifahını, xoşbəxtliyini və azadlığını rəmzidir
  • Ulduzun daxilində göy rəngdə YAP yazılıb.
  1. 2 təmsilçi, 2 əvəzədici
  1. "YAP rəsmi veb-saytı". 2022-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-22.
  2. ""Güclü dövlət, yüksək rifah!"". 2021-04-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-11.
  3. "YAP-ın seçki şüarı bəlli oldu". Milli.Az (az.). 2015-10-07. 2023-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-11.
  4. "YAP: "Bələdiyyə seçkiləri seçki demokratiyasının inkişafına öz töhfəsini verəcək" | Report.az". report.az. 2023-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-11.
  5. "YAP-ın seçki şüarı - FOTO". ikisahil.az (az.). 2023-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-11.
  6. http://yap.org.az/az/view/pages/5 Arxivləşdirilib 2019-11-23 at the Wayback Machine Tarixi arayış
  7. modern.az. "Hansı siyasi partiyalarda qadınlar daha çoxdur? - SİYAHI". modern.az (az.). 2024-05-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-05-20.
  8. "Arxivlənmiş surət". 2022-03-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-12.
  9. "Arxivlənmiş surət". 2021-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-05.
  10. "Siyahıya YAP liderlik edir". 2021-11-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-26.

Xarici keçidlər

[redaktə | mənbəni redaktə et]